Nieuwsbrief 48. Vogel en Natuurnieuws Leeuwarder Courant

 Door Jan de Jong.

Natuurnieuws uit Friesland in de tweede helft van september 2023.

16-09. Vandaag 12 staartmees hier in onze tuin in Britsum. Vlogen in groep van boom naar boom (Deelstra, Britsum). De boerenzwaluwen zijn nu definitief vertrokken uit onze stal in Noardburgum (Jan van der Veen). In Fochteloo 1 ijsvogel (Anke Ebbens). Op Noorderleech 3 velduil (Huib Versloot). Groep van 69 grote canadese gans bij Oer de Wiel te Feanwâlden (Sibbele de Jong). Zes smient in Easterskar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema). Bij Ezumakeeg in het Lauwersmeer 1 sperwergrasmus (Dennis Liewes).  Groep van 50 gele kwikstaart bij Laaxum (Dio Hornman).  In de Rottige Meenthe 1 zwarte ooievaar (Peter Bezembinder).  Bij de Waddenzeedijk op Schiermonnikoog 120 smient (Barry Woudenberg). Tien ringmus in het Easterskar bij Sintjohannesga (Martine Huisman). Bij de Westerplas op Schiermonnikoog 24 kleine zilverreiger (Steve Geelhoed). Nog een ringvangst van snor aan het Burgumermar (VRS Burgumermar/Eastermar). Bij ons in It Heidenschap nog 6 boerenzwaluw rustend op de balken in schuur (Gerdy Westendorp). Op de Kooiwaard bij Piaam 1 grote gele kwikstaart (Libbe Zijlstra).

Foto © Hans Verhoeven (uit archief).

23-04-2011.De grote gele kwikstaart duikt steeds vaker op in het Friese landschap.

17-09. Op Breezanddijk aan de IJsselmeerzijde 1 bladkoning (Sietse Bernardus, Joure). In Oosterwolde 1 grote gele kwikstaart (Jan Kalsbeek). In Aekinga bij Appelscha 5 grote lijster (Jeroen van der Zwan). Groep van 20 baardman bij Ezumakeeg in het Lauwersmeer (Chris Beart). Bij de Vortex op Schiermonnikoog 1 roodmus (Patrick Snoeken). Groepje van 56 reuzenstern op Workumerwaard (Alexander Vesters/Henk Sierdsma). Groep van 17 koereiger in Polder Kooihuizen bij Makkum (Sietse Bernardus, Joure).  Onze laatste boerenzwaluwen in Britswert zijn vandaag vertrokken (Kees en Afke Hoogland, Britswert).

18-09. Drie zwarte zwaan in de Twijzelermieden (Jacob Hanenburg). In de Vuurtorenvallei op Schiermonnikoog nog een gierzwaluw (Bas Koster).  Vandaag voor het eerst hier in Holwert geen boerenzwaluwen meer in de schuur. Allemaal vertrokken dus. Volgens mij is het hier bij ons een goed zwaluwenjaar geweest. Het riet dekken van twee zijden van de boerderij heeft geen negatieve invloed gehad op het aantal broedparen (Jan Idsardi, Holwert). Op de Engelsmanplaat in Waddenzee 1 smelleken en 1 grote karekiet (Bart Romijn).

Foto © Wietse de Vries, Sneek.

14-09-2023. De smelleken jaagt graag van een lage uitkijkpost in het landschap.

19-09. In de Wide Mar bij Stiens groep van 21 slobeend en 71 (!) zwarte ruiter (Koos Klijnstra).Groep van 30 grote zilverreigers in de Veenpolder in De Deelen (Michiel van Ettinger).Zes paapje in Fochteloerveen (Andre Bloem). In Workum een ijsvogel gezien (Harry de Vries). Groep van 7 indische gans bij de Bocht van Molkwar (Theo Hattink). In het Pettebosk bij Earnewâld 1 smelleken (Hetty Borger). In de Eeltjemeer bij Rinsumageest een groep van 22 witte kwikstaart. Ook bij Tuskenmarren bij Rinsumageest een groep van 18 witte kwikstaart (Dio Hornman). Groep van 10 staartmees in het Fochteloerveen (Kick Heeregrave). In de Mieden bij Engwierum 100 putter en een honderdtal kneu gezien (Kees Bode). In de Slotmolenpolder bij Sint Nicolaasga 1 grote gele kwikstaart (Rommert Cazemier).   Twee grote zilverreiger in de buurt van Snakkerburen in Leeuwarden (Thomas Bakker). In het Oosterschar bij Sintjohannesga 1 witwangstern (Sjoerd Kooistra).

Foto © Sjoerd Kooistra.

19-09-2023. De witwangstern wordt de laatste jaren steeds vaker in ons land waargenomen.

20-09. Bij de Mokkebank vloog een groep spreeuwen met een wit exemplaar er tussen (Ype en Tryntsje Albada, Warns). De boerenzwaluwen zijn bij ons vandaag vertrokken in Hitzum. Totaal 8 nesten, vorig jaar 4 dus een vruchtbaar jaar. Wel kleinere nesten, telkens 3 of 4 (Joki Bakkers, Hitzum). Bij Kippenburg /Oudemirdum 1 grote gele kwikstaart (Durk Jelle). Twee ijsvogel te Heerenveen/De Kavels (Naut van der Mei).  Op Vlieland in 3^de  Kroonspolder 1 bokje overvliegend (Carl Zuhorn/Hielke Boomsma). Twee casarca in het Oosterschar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema). Op het Noordzeestrand van Ameland 75 drieteenstrandloper (Frank Meeuwissen).  Groep van 400 kievit aan de Kraenlânswei bij De Veenhoop (Laurens Dam).  Op Schiermonnikoog /Klooster 1 bladkoning en op het Noorderstrand 2 smelleken (Bas Koster). Zeker 200 kneu op strand aan de Noordzeekust bij Ballum op Ameland (Tobias Mende). Bij Feanwâlden/Oer de Wiel groepje van 25 graspieper die opgejaagd werd door een vrouwtje bruine kiekendief. Ook bij de Bouwepet een 20-tal graspieper en zeker 30 witte kwikstaart (Wiebe Sjoerd van der Veen). Bij Midsland Noord op Terschelling 2 kramsvogel (Louis H. Zandbergen).

21-09.  Bij De Greiden te Heerenveen 1 grote gele kwikstaart waargenomen (Jaap Westra). In het Oosterschar bij Sintjohannesga 1 koekoek (Bauke Sienema, Heerenveen). Op Vlieland in de 3^de Kroonspolder 1 grote gele kwikstaart (Carl Zuhorn).  Bij de Grutte Wielen bij Tytsjerk 2 reuzenstern (Henk Hiemstra). In Oudeschoot 1 wespendief (Marc Bleijerveld).  Twee velduil jagend bij Deeklân en Lange Warren bij Jutrijp (Tessa van Vreeswijk). Op het Hemrikkerveld bij Beetsterzwaag 3 kuifmees (Willem Bosma). In Huizum -oost te Leeuwarden 1 ijsvogel (Jelmer Groen).  Op Vlieland bij Oost-Vlieland 1 ortolaan gezien (Laurens Steijn).

Foto © Laurens Steijn.

21-09-2023. Waarnemingen van de ortolaan worden steeds zeldzamer in ons land.

22-09. In Leeuwarden in binnen stadstuin 1 jong mannetje sperwer rustend op bouwsteiger (Coby van der Meer). Op de Workumerwaard waargenomen 1150 wulp, 36 lepelaar en 15 tapuiten (Andries Blom, Workum). In Ballum op Ameland nog een kolibrievlinder in de tuin (Janke Nobel). Groep van 50 witte kwikstaart bij Veerdam Holwert (Justin Jansen).  In de haven van Harlingen 1 grote gele kwikstaart (Wim Nap). Groepje van 8 roodborsttapuit in de Houtwiel bij de Falom, waarschijnlijk 2 paartjes met vliegvlugge jongen (Wiebe Sjoerd van der Veen). Op Vlieland in Bomenland 1 fluiter (Rommert Cazemier). Nog een zwarte roodstaart in Harlingen (Reinoud Vermoolen). In Heeg 1 ijsvogel (Bert Zijlstra).  Groepje van 13 watersnip in het Oosterschar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema). Vandaag zijn de boerenzwaluwen uit de stal in Dedgum allen vertrokken naar het zuiden (Ton Westendorp).

23-09. Op Vlieland bij Posthuiswad 1 dwerggors (Rob Halff e.a.). In Snikzwaagsterpolder 1 purperreiger (Tsjepke van der Honing). Groep van 45 lepelaar rustend in Oosterschar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema, Heerenveen). Bij de Pikmar in Grou 1 scholekster (Naut van der Mei). In De Weeren bij Oldetrijne 1 visarend (Boris Visser). In de Polder de Zwettepoel bij Snikzwaag 20 sijs en groep van 40 boerenzwaluw (Wouter M.G. Vansteelant). Bij de A7 te Drachten 1 grote gele kwikstaart (Bouke Roosma). Bij de Burgumer Mar 1 boomvalk gezien en een groepje van 12 staartmees (Wiebe Sjoerd van der Veen). Op Vlieland bij Strand Dam 6 1 vorkstaartmeeuw (Jeroen Breidenbach e.a.). In Jubbega 1 bladkoning (Wouter Sierdsma). Groep van 80 sijs bij Lange Paal op Vlieland (Sander Lagerveld).

24-09. Vandaag zag ik aan het Vossenmeer nabij Dronten nog 12 reuzensterns op een droge zandplaat zitten. Daarbij ook nog 120 goudplevieren en 150 lepelaars (Lykele Zwanenburg). Vandaag zagen wij een ijsvogel vliegen in de burgemeester De Hooppark in Sneek. Later middags hoorden en zagen we in de wijk Pasfeer in Sneek 2 ijsvogels vliegen over het water (Hiske en Peter van Leeningen). Aan het Tjeukemeer op Ringstation Rohel nog een late vangst van een snor (VRS Rohel Tjeukemeer).  

Opmerking; De snor kan nog tot laat in september doortrekken. Zichtwaarnemingen in die periode zijn er nauwelijks omdat de soort zich dan vrijwel niet laat horen of zien.

25-09. Vandaag voor het eerst hier in Joure bij ons aan de Skroef een groene specht gezien. Hij zat op het grasveldje voor ons huis (Rob de Geus). Groep van 40 sijs overvliegend bij Griene Dyk aan Sneekermeer (Dick Pruiksma). Op de Duurswoudsterheide 30 kruisbek (Martin Manson). Twintig staartmees bij de Nieuwe Wielen bij Leeuwarden (Jeroen Breidenbach).  Nog een 50-tal huiszwaluw in De Knipe (Michiel van Ettinger). Groep van 80 grote canadese gans in Oosterschar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema, Heerenveen).  Groep van 16 blauwe reiger overvliegend bij Kornwerderzand aan de Wadkant (Laurenske Sierkstra). In de Kollumerwaard in het Lauwersmeer nog een groep van 80 boerenzwaluw (Ton de Groot). In de Bocht van Molkwar groep van 105 lepelaar (Jos van Oostveen). In De Nieuwe Wielen bij Leeuwarden 1 porceleinhoen (Jeroen Breidenbach).  Op Vlieland bij Stortemelk een izabeltapuit gefotografeerd (Sylvain en Niels Bal).

26-09. Vandaag rond 19:00 uur nog een groepje van 30-40 boerenzwaluw boven woning in Tijnje (Berend Drent).  In Polder Oldelamer 1 zwarte ooievaar opvliegend (Mirella Zwanenburg). Vandaag vloog een appelvink zich dood tegen de vensterruiten in Beetsterzwaag. Dit was de eerste appelvink die hier sneuvelde in 33 jaar (Johan D. van Seijst).   Vandaag zijn bij ons in Snikzwaag de laatste 2 boerenzwaluwen vertrokken. Eerder vorige week bestond het groepje nog uit 10 stuks, maar die waren er maandag/dinsdag al vandoor (Menno Visser).Een gekraagde roodstaart bij ons in de tuin in Feinsum, en nog wel op onze trouwdag! (Hielke de Groot, Feinsum). In De Westereen sneuvelde een roodborst tegen de ruiten, de vogel was geringd (Japke Mozes).

Opmerking; Navraag over de herkomst van het ringetje leverde op dat deze roodborst 8 dagen eerder geringd was in het Labadiskebosk in Broeksterwâld door vogelringer Harry de Boer.

27-09. Groep van 28 holenduif aan de Alde Leppedyk in Nijbeets (Lieuwe van Welie). Zeker 40 watersnip bij Piaam (Rein Schonewille). Bij Lemmer 1 ijsvogel (Nico Blum). Op de Zoutkamperplaat in Lauwersmeer groep van 75 baardman (Berry en Els Heijman). In het Rijsterbos 3 vuurgoudhaan (Theo de Vries).

28-09. In de haven van Lauwersoog een kleine jager (Peter Ferwerda).

Foto © Peter Ferwerda

28-09-2023. De kleine jager wordt in najaar af en toe gezien aan de Friese kust.

Vangst van 1 fluiter op ringplaats VRS Burgumermar/Eastermar, de eerste hier ooit (Arend Timmerman en Germ de Vries).  Bij het poeltje op het bedrijventerrein De Ekers in Joure 1 ijsvogel, de vogel is hier al een tijdje te zien (Durk Visser).  Vanmorgen de roodborst weer in de tuin in Menaldum gezien (Oane Baarda).  In Hommerts-Jutrijp 1 hop waargenomen (Tjitze Boonstra. Melding Durk van der Schaaf).

Foto © Tjitze Boonstra

28-09-2023. De hop is al vanaf dinsdag12 september in Jutrijp (Speelveld) en Hommerts (daar op verschillende plaatsen) gesignaleerd volgens vogelwachter Durk van der Gaast.

29-09. Aan de Griene Dyk bij Sneekermeer groep van 36 grote zilverreiger (Michiel van Ettinger).  In de Polder van Lioessens groep van 160 holenduif (Ben Koks). Twee visarend op de Noordwaard bij Makkum (Rudy Fopma). Groep van 100 holenduif bij Westerbakkeveen (Koert Scholten). Bij de Bouwepet bij Molenend 1 bokje (Wiebe Sjoerd van der Veen).  Bij Westhoek/Wad grote groep van 5400 bergeend en een 830 kluut (Ben Koks). Vijf zwarte zwaan bij Steile Bank te Oudemirdum (Rudy Fopma). Te Berlikum 1 grote gele kwikstaart (Durk Lautenbach). Bij De Hoeve 1 zwarte ooievaar (Davey de Nekker en Mark E. de Vries).

Foto © Mark E. de Vries

29-09-2023. De zwarte ooievaar komt op de najaarstrek af en toe aan de grond op Friese bodem.

30-09. Op het Noorderleech 78 smient en bij Koehool 12 lepelaar (Kor Nijboer, Leeuwarden).  Groep van 7 zwarte zwaan op Steile Bank bij Oudemirdum, ook aldaar een jagende smelleken aanwezig (Libbe Zijlstra). In het Ketlikerskar 1 draaihals (H. van der Linden). Groep van 40 watersnip overvliegend in de Zwagermieden (Wiebe Sjoerd van der Veen). Zeker 15 koereiger in vlucht bij Oude Sondeler Leijen (Benno Wevers). Een roodpootvalk in vlucht/jagend bij Weakens (Wim van Zwieten).

Foto © Wim van Zwieten

30-09-2023. Roodpootvalken worden de laatste jaren steeds vaker in Friesland gezien en gefotografeerd.

Tot zover het overzicht van eind september 2023.

Meldingen voor de Nieuwsbrief 49 graag vóór 16 oktober 2023 inzenden met vermelding van naam en adresgegevens.

Heeft U naar aanleiding van deze Nieuwsbrief nog vragen of bijzondere meldingen of aanvullingen dan hoor ik dit graag. Niet alle binnengekomen meldingen zijn ook opgenomen.

2 oktober 2023.

Jan de Jong, Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 (Ringstation Rohel 1985-heden) van het Vogeltrekstation Wageningen.

Tel; 0513-414788.

De NIEUWSBRIEVEN verschijnen onregelmatig i.v.m. het opstellen van het eindverslag van het Boerenzwaluw Journaal 2023. Het maken en samenstellen van het Boerenzwaluw eindverslag vergt namelijk altijd heel veel tijd. Er kwam dit jaar erg veel materiaal binnen.

Jan de Jong (73); Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant (1977- heden).

03-10-2023, 15:09 Geschreven door Jan de Jong, Joure
Reageren (0)

Natuurnieuws uit Friesland in de eerste helft van september 2023.

01-09.Bij de Bildtpollen buitendijks 1 zwarte ooievaar (Gerrit Krottje). Op Ameland bij Lange Paal 15 tapuit (Rob Sennema). Bij Woudsend 2 wespendief (Jorrit Zondervan). Een bruin blauwtje in Balk in de tuin (Jan Stobbe).  Groepje van 35 staartmees in Bos Midden op Schiermonnikoog (Jesse Sinnema). Groep van 500 boerenzwaluw bij Boornzwaag (Tim van Nus). In Fochteloo bij de Tachtig Bunder 1 grauwe klauwier (Inge Maijer). In Blije bij de Terp van de Takomst 1 draaihals en 1 velduil gezien (Jan Steenstra).  Bij het bedrijvenpark De Ekers een ijsvogel (Durk Visser). In de Bantpolder in Lauwersmeer 1 leucistische boerenzwaluw gezien (Marcel Stienstra/Facebook 4-9-2023).

 Foto © Marcel Stienstra (foto van Facebook).

01-09-2023. Een “witte” boerenzwaluw (kleurvariatie Brown) duikt op in het Lauwersmeer. Dezelfde vogel was waarschijnlijk al eerder gezien op 27 augustus2023 bij het Jaap Deensgat in het Lauwersmeer door André Strootman.

02-09. Ik heb nog een boerenzwaluw nest met jongen in Oldeouwer. Deze hebben voor de 3e keer gebroed. De 1e keer is het mislukt. De 2e keer 4 jongen. De 3e keer weet ik nog niet, ze zijn nog erg klein (Fokke Stastra).

Net even geteld in de schuur in Holwerd er zitten nog vijf nesten met jongen. Vorige week op een ochtend was het even een drukte van belang in de schuur, ik telde rond de 70 boerenzwaluwen, vrijwel allemaal gezeten op trekbalken, juffers, smalle randen enz. Ze zijn er nu niet meer (Jan Idsardi).

Zag vandaag bij de uiterwaarden vd IJssel bij Bronkhorst enorme groepen boerenzwaluwen verzamelen en een slokje water al scherend uit de IJssel drinken. Prachtig om te zien (Anja Veerbeek, Baak /Gelderland).

We hadden dit jaar in Terband een 20 boerenzwaluw nesten in de paardenstal. Allemaal bezet en 2 x jongen. Nesten van 4 a 5 jongen. 2x een dode vogel gevonden. Soms waren er jongen uit het nest gedrukt, maar we hebben ze terug gezet. Ging prima. Nu is er s nachts nog 1 zwaluw in de stal. Overdag nog een paar in de lucht. De rest is vertrokken (Henk en Trienke Tjepkema, Terband).

Op Ringstation Menork in de Venebuurt bij Terwispel 1 eerste jaars grote karekiet gevangen en geringd (Ringgroep Menork).

 Op ons Ringstation aan de Burgumermar bij Eastermar ringden we vanmorgen een grote karekiet. Voor ons de 2de op onze ringbaan sinds 1985, de 1e was op 13 augustus 2011 (Arend Timmerman/Germ de Vries/ VRS Burgumermar /Eastermar). Vandaag fietsen wij van Joure (afslag bij tuincentrum) richting pont Vegelinsoord

In de sloot rechts van de weg zagen we nog een wilde eend met een aantal jongen van plm.  3 dagen (Koen de Jong).

Foto © Germ de Vries (VRS Burgumermar/Eastermar).

02-09-2023. Het valt dit jaar sterk op dat er nogal wat grote karekieten in Friesland worden gevangen op verschillende Ringstations. Arend Timmerman en Germ de Vries wisten er ook een te bemachtigen aan de oevers van het Bergumermeer.

03-09. In de Akmarijpsterpolder 1 tapuit (M. Smit). Op de Heide van Allardsoog 20 20 grote lijster (Kees Bode). Bij de Kop van de Afsluitdijk 1 vuurgoudhaan (Jos Hooijmeijer en Libbe Zijlstra). In Bakkeveen 1 boomvalk (Koert Scholten en Siep Luinenburg). In Jonkerslân 2 ijsvogel (S. Rintjema en K. Jager). In het Oosterschar bij Sintjohannesga 49 lepelaar rustend (Bouke Sienema, Heerenveen). In de Ryptsjerksterpolder nog 1 gierzwaluw (Sibbele de Jong). Te Hurdegaryp 1 wespendief overvliegend (Marcel Stienstra). In de Snikzaagsterpolder 2 purperreiger (M. Smit). In het Oosterschar bij Sintjohannesga 2 visarend aanwezig (Johannes en Gea Koster). Op de Workumerwaard 500 visdief (Wiebe Sjoerd van der Veen).   Vanmorgen 1 grote karekiet geringd op Ringstation Rohel aan de noordoever van het Tjeukemeer, de 5^e al dit jaar in Rohel (VRS Rohel Tjeukemeer).

Opmerking; Het aantal geringde grote karekieten dit jaar in Friesland alleen al 9 (Rohel 5 (13-8/16-8/19-8/ 25-8 en 4-9), Sumarreheide 1 (19-8), Eastermar 1 (2-9), Burgumermar 1(19-8) en Terwispel 1(2-9)). Allen eerste jaars vogels!

04-09.Mijn laatste en 3e legsel van de boerenzwaluw in Baak (Gelderland) vliegt vandaag uit. Hoop dat ze straks sterk genoeg zijn om de overtocht te halen (Anja Veerbeek). Bij Oosterend op Terschelling 1koekoek bij het Gorzenpaadje (Gerrit J. Gerritsen). In Bontebok 1 bosuil gezien (Henk Dommelholt). Bij Kornwerderzand 200 krooneend (Henk Hupkes). Op de Makkumer Zuidwaard 140 lepelaar (Eelco W.F. Brandenburg). Aan de IJsselmeerkant bij Kornwerderzand 2 ijsvogel (Roelf Hovinga).

05-09. Vandaag hebben de laatste boerenzwaluwen onze schuren in Katlijk verlaten. We hebben een matig seizoen gehad. Van de 6 paartjes van vorig jaar keerden er 4 terug. Een paartje verloren we met legsel en al door predatie, waarschijnlijk een marter! Hier kwam een nieuw paartje voor terug! In totaal hebben deze 4 paartjes 25 jongen grootgebracht, alle jongen zijn uitgevlogen. De legsels waren kleiner dan voorheen, maximaal 4 eieren per legsel, maar ook nogal wat legsels met slechts 3 eieren! Wij hopen volgend jaar weer onderdak aan hun te verlenen! (Hendrik en Atsje de Vries uit Katlijk).

Te Oosterend op Terschelling 3 kramsvogel gezien (Gerrit J. Gerritsen). In Tzummarum 1 ijsvogel (Joop van Eerbeek). Bij de Bombrekken onder Hieslum 1 waterral (Tjerk Kunst).

06-09. Op Ringstation Rohel Tjeukemeer 1 vangst van 1 draaihals en 2 eerste jaars ijsvogel (VRS Rohel Tjeukemeer). Gisteren het laatste nest boerenzwaluw uit gevlogen bij ons in Twijzel ,4 prachtige vogeltjes. Er waren dit jaar totaal 3 nesten (Neeltje Nicolai). In Heeg 2 ijsvogel gezien (Hinko Talsma). Op Vlieland bij Oude Huizenlid 25 tapuit (Carl Zuhorn). In Molenend 1 draaihals gezien (Martin Gorter). Bij Mirns/See-Hanne 11 zwarte zwaan en 100 brilduiker. Ook zo’n 1320 boerenzwaluw en 130 gele kwikstaart gezien tijdens telling (Aart Vink).

07-09. In Oranjewoud in Overtuin 1 kramsvogel, 1 vuurgoudhaan en 4 staartmees gezien (Martine Huisman). Bij Mirns /See-Hanne 1 gierzwaluw en 1386 boerenzwaluw geteld tussen 7:00 – 13:00 uur (Aart Vink). Bij het Sneekermeer /Grootte en Kleine Potten 1 wilde zwaan overvliegend (Lida Both).

08-09. In Surhuizum /Ophûs groepje van 7 staartmees (Wieger Poelstra). Aan de Griene Dyk bij het Sneekermeer 1 purperreiger en 250 boerenzwaluw (Dick Pruiksma). In Lemmer 1 ijsvogel gezien (Dennis Mulder). Bij de Rottige Meenthe 1 zwarte ooievaar tussen groep van 6 ooievaar (Alexander van der Sluis).

Bij de Kooiplaats op Schiermonnikoog 1 gierzwaluw gezien (Jan Kuper). In Broeksterwâld 1 eerste jaars   koekoek geringd (Harry de Boer).  Op Vlieland 1 tweekleurige vleermuis bij Richel ontdekt (Jan Bos).

Foto © Jan Bos

08-09-2023. De tweekleurige vleermuis is een Rode lijst soort. Door gebruik van bat detectors lijkt de soort de laatste jaren wat meer voor te komen. Voor Vlieland is ie nieuw. Zie ook op; https://www.verspreidingsatlas.nl/8496250#

09-09. Op Ringstation Rohel 2 eerste jaars ijsvogel geringd (VRS  Rohel Tjeukemeer). Aan de Burgumermar bij Eastermar 1 draaihals en 1 ijsvogel geringd. Dit is pas de 2^e draaihals op die plek sinds 1985 (Arend Timmerman, Gerben de Vries en Japke van Assen).  Op Vlieland 1 draaihals aanwezig bij Ringstation VRS Vlieland (Henri Bouwmeester /Wim Eversdijk). Bij de Kooiwaard te Piaam 1 sperwergrasmus waargenomen en gefotografeerd (Sietse Bernardus, Joure).

Foto © Sietse Bernardus, Joure

09-09-2023. De sperwergrasmus wordt soms op de najaarstrek hier in Friesland gezien, het betreft bijna altijd eerste jaars vogels.

10-09. Te Hoorn op Terschelling 1 kleine dwergvleermuis (Louis H. Zandbergen).

Opmerking; Voor Friesland een zeldzame soort

Zie: https://www.verspreidingsatlas.nl/8496202#

In de Jellumer en Beersterpolder 1 roodpootvalk (J.de Vries). Groep van 206 kneu in Peazemerlannen (René Alkema). Twee visarend bij Eastermar (/De Putten (Jan Bijlsma). Groep van 100 watersnip in Twijzelermieden (Ben Staal). T Kornwerderzand 1 ijsvogel aan IJsselmeerzijde (Patrick Agterberg). In Burgum 1 wespendief overvliegend naar oost (Jeffrey Huizinga). Groep van 200 holenduif in de Knipe (Pieter van der Kooij). In de Piamergeul 80 krakeend (René Beekvelt).

11-09. Groep van 25 kraanvogel overvliegend bij Appelscha Nieuwe Vaart (Ria Hoekstra). Bij de Mirnserklif 1 visarend (Otte W. Zijlstra). Alle boerenzwaluwen zijn vandaag vertrokken uit de schuur in Oldeberkoop bij A. Koning (Mevr. J. van der Tuin/ melding via Sylvia Schaper dochter van inmiddels op 1 juni overleden Anton Koning).

12-09. Bij ons waren de boerenzwaluwen in de eerste week van september al vertrokken in Ruigahuizen (Melle van der Goot). Drie ijsvogel in de Alde Feanen (Hans de Waard). In de Greate Krite bij Warga 156 grote zilverreiger (Gerrit Nijboer). In de Zuidbroeksterpolder bij Hichtum 1 nonnetje (Rommert Cazemier). Groep van 100 slobeend in de Bouwepet bij Giekerk (Wiebe Sjoerd van der Veen).

13-09. Vanmorgen nog vijf boerenzwaluwen in de schuur geteld in Holwerd, meesten zijn dus weg (Jan Idsardi). In Drachten bij Vrijburgh in een groep 2 witkoppige staartmees en 8 staartmees (Bouke Roosma). Bij het Gerbrandygemaal aan Sneekermeer 1 boomvalk (Edzard Osinga). Op het Noorderleeg 7 velduil (Marten Sikkema). Groep van 180 lepelaar op Makumer Zuidwaard (Eelco W.F. Brandenburg).

14-09. Groep van 35 grote canadese gans bij De Krite te Jutrijp (Dio Hornman). Bij de Putten te Eastermar 25 watersnip opvliegend (Wiebe Sjoerd van der Veen). In de Polder van Scharnegoutum nog 1 scholekster (Dip Hornman). Groep van 150 kneu in de Mieden bij Engwierum (Kees Bode). Groep van 13 volwassen en 6 juveniel wilde zwaan bij de veerdam te Holwerd (Joppe Lodewijks).

Foto © Leo van Zanten (foto uit archief)

De wilde zwaan is de laatste jaren een zeldzame broedvogel in ons land geworden. In de zeventiger jaren werd de soort in Friesland door Wim de Jong in Vogels in Friesland (1976) nog aangemerkt als wintergast in vrij klein aantal (25-500 eksemplaren).

15-09. Vanmiddag fietstochtje gemaakt en we kwamen langs het gemaal van de Trijgaster veenpolder bij Oldeouwer. Aan het gebouwtje aldaar een kolonie huiszwaluwen waarvan 3 nesten nog met jongen bezet waren. De ouderdieren waren nog aan het voederen (Bertus van Es, Heerenveen).De boerenzwaluwen zijn vandaag vertrokken bij ons in Makkum. In de paarden schuur waren ze 9 september al weg (Wietske Visser Makkum).   Een oud mannetje boerenzwaluw vandaag nog zingend in de schuur te Harkema. De huiszwaluwen ook nog even terug in hun nestjes (Foppe van der Meer). Bij de Vogelkijkhut De Ral bij Piaam in de Makkumer Zuidwaard zag ik vandaag 120 lepelaar, 71 kemphaan, 7 grote zilverreiger,7000 goudplevier ,5000 kievit, 27 watersnip en 249 knobbelzwaan. Bij de Kooipolder bij Piaam, eendenkooi van het It Fryske Gea zeker 21 holenduif (Kor Nijboer, Leeuwarden). Het laatste groepje boerenzwaluwen is vandaag vertrokken uit onze stal in Jutrijp, begin vorige week is de eerste grote groep al vertrokken. Naar ons idee hebben de boerenzwaluwen het goed gedaan, onze stal zat vol boerenzwaluwen.  Het gemis van hun gekwetter zal wel even wennen zijn (Rink Groenveld, Jutrijp).

Foto © Peter Boltjes (foto uit archief).

De grote wegtrek van de boerenzwaluwen is snel begonnen dit jaar. Enkele laatste paren zitten nog in de schuren en verzorgen hun jongen. De laatsten zullen wel dik in oktober vertrekken vermoed ik. Uit Friesland vertrekken er dit jaar vele met een glimmende pootring. We zijn benieuwd welke er in 2024 terug keren.

To zover weer het halfmaandelijkse overzicht van bijzondere waarnemingen.

Meldingen voor de Nieuwsbrief 48 graag vóór 2 oktober 2023 inzenden met vermelding van naam en adresgegevens.

Heeft U naar aanleiding van deze Nieuwsbrief nog vragen of bijzondere meldingen dan hoor ik dit graag. Niet alle binnengekomen meldingen zijn (helaas) ook opgenomen.

18 september 2023.

Jan de Jong, Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 (Ringstation Rohel 1985-heden) van het Vogeltrekstation Wageningen.

Tel; 0513-414788.

De NIEUWSBRIEVEN verschijnen onregelmatig i.v.m. het opstellen van het eindverslag van het Boerenzwaluw Journaal 2023. Het maken en samenstellen van het Boerenzwaluw eindverslag vergt namelijk altijd heel veel tijd. Er kwam dit jaar erg veel materiaal binnen.

Jan de Jong (73); Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant (1977- heden).

18-09-2023, 14:24 Geschreven door Jan de Jong, Joure
Reageren (0)

Extra Bulletin boerenzwaluw

Beste mensen, 

Door de drukte ben ik dit jaar eerder gestopt met het ringen van boerenzwaluwen in schuren en stallen. Mede door de enorm toegenomen prijzen van benzine (meer dan 2 euro de liter)en de enorm warme dagen in september toch nog veel geringd. Met dergelijke  hoge temperaturen is het voor mij vaak  te benauwd (longen) in stallen en schuren. Tot 1 september zijn er  zeker 1311 boerenzwaluwen geringd eneen 156 vogels met ring uit voorgaande jaren teruggevangen.

In de Bijlage onderaan  een opgave van de geringde en teruggevangen boerenzwaluwen per plaats/adres ( Zie de Excel ringlijst 2023 boerenzwaluw Friesland Jan de Jong).

 Meer informatie volgt in het nog te maken Boerenzwaluw Journaal 2023. Ik wil dan ook allen bedanken waar ik dit jaar boerenzwaluwen heb mogen ringen en steeds goed ben ontvangen.

Ook al die mensen die me zwaluw nieuwtje toezonden per email , ook vanuit het buitenland, mijn oprechte dank. En dat waren er dit jaar weer erg veel. Zelfs uit Zuid Afrika van Gerrie Janssen van Rensburg (George) die me de aankomst van de eerste  boerenzwaluwen bij West Cape (Zuid Afrika) al meldde op 27 augustus 2023.

Veel van onze boerenzwaluwen in Europa gaan naar Afrika om te overwinteren. Ze komen uit allerlei landen en vertrekken in een “lange sliert” via allerlei routes  naar hun uiteindelijke overwintergebied. Dat overwintergebied kan per land verschillen.

“Onze” boerenzwaluwen verblijven meestal in Centraal Afrika. Vogels uit Engeland gaan tot zeker in Zuid Afrika.

Vertrek uit broedschuur.

De laatste weken hoor ik van diverse melders al dat “hun” boerenzwaluwen al uit de schuur vertrokken zijn. 

Graag horen we van de broedplekken wanneer de laatste zijn vertrokken uit de stallen.

 Zo melde Wytze de Jong uit Lippenhuizen me dat ze op 26 augustus  al  een paar dagen uit de stal waren.

Bij Henk en Trienke Tjepkema in Terband  was op 2 september de rest al vertrokken uit de paardenstal, slechts 1 nog aanwezig.

Bij Hendrik en Atsje de Vries in Katlijk waren de laatste al op 5 september uit de schuur.In totaal hebben  4 paartjes 25 jongen grootgebracht, alle jongen zijn uitgevlogen.De legsels waren kleiner dan voorheen, maximaal 4 eieren per legsel, maar ook nogal wat legsels met slechts 3 eieren, aldus Hendrik en Atsje!

 In Jonkerslân bij Heleen Achterberg waren ze op donderdag 8 september uit de stal vertrokken. Voor die tijd hebben zich in onze omgeving een groot aantal verzameld, maar die zie ik vandaag, op een enkeling na, ook niet meer helaas.Het wordt weer stil zonder het gezellige geluid van de boerenzwaluwen op stal en in de lucht, aldus Heleen.

Op 8 september  waren er al  slaapplekken (Veluwemeer)  die leeg begonnen te lopen. Bennie van den Brink berichte me op 8 september ;Afgelopen week liep de slaapplaats heel snel leeg. Op 4 september  zo’n  1000 aanwezig, 5 september nog maar 500  en 7 september enkele tientallen.

 Toch zijn er in Friesland op meerdere plekken nog jongen in de nesten te vinden. Bareld Storm meldde me dat bij de Fûgelpits in Moddergat op 4 september  nog 2 nesten aan het uitkomen waren. 

We horen graag hoe het elders is gegaan in Friesland. Heeft U leuke meldingen of opmerkelijke aantallen in de schuur gehad , meldt het ons even. Let ook op “witte” en afwijkend gekleurde boerenzwaluwen. In de Bantpolder en bij het Sneekermeer zijn dergelijke afwijkende vogels gezien/gefotografeerd.

Voor hen die onlangs pootringen van zwaluwen  hebben gevonden hoor ik graag waar ze geringd zijn. Bewaar het ringetje goed, ze zijn heel klein er geraken zomaar weg. Wilt U hem opsturen buig de ring dan plat en plak het ringetje het cellotape op een stevig stuk papier ,met vermelding van vindplaats/adres/en vind datum. En doe het in een goed afgesloten enveloppe.

 Zo ontdekte iemand uit Deinum een dode boerenzwaluw met Franse ring onder het nest.

Zelf ving ik in Jutrijp een boerenzwaluw die een Belgische pootring droeg.

Allen nog een fijne dag toegewenst,

Groeten,

Jan de Jong(73)

Boerenzwaluw onderzoek Friesland.

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant

Bijlagen:
ringlijst 2023 boerenzwaluw Jan de Jong.xlsx (17.1 KB)   

Nieuwsbrief 46. Vogel en Natuurnieuws Leeuwarder Courant

Natuurnieuws uit Friesland in de tweede helft van augustus 2023.

16-08. Te Franeker bij t’ War 1 koekoek (Arjan Dijkman). Bij Mirns- Seehanne 700 knobbelzwaan, 5000 aalscholver, 850 brilduiker en 825 boerenzwaluw (Henny Vonk-Slotboom en Aart Vink). Bij Ferwoude aan het IJsselmeer groep van 38 reuzenstern (Hessel van der Iest). Op Schiermonnikoog 203 lepelaar (Sven Prins). Bij Akmarijp 2 ijsvogel (Pieter Beeke). Op Ameland bij de Lange Duinen 1 hop (Theo Kiewiet).  Bij Ternaard /Buitendijks 1 graszanger (Jan Steenstra).

17-08. Nog 10 grutto bij IJsbrechtum gezien (Jappie Boersma). Vandaag kwam ik een fraaie libel (een zuidelijke glazenmaker) tegen te Laaksum. Voor mij een nieuwe soort (Tjerk Kunst).

Opmerking: Let eens op deze soort (zuidelijke glazenmaker) die door het veranderende klimaat (warmere zomers) steeds meer voorkomende in Fryslân. Bij zicht waarnemingen is er soms verwarring mogelijk met o.a. de grote keizerlibel. Dus als het mogelijk is een foto maken als bewijs!

De Zuidelijke glazenmaker wordt gekenmerkt door de lichte zijkant van het borststuk en de korte, lichte schouderstreep. Over de zijkant van het borststuk lopen 3 smalle donkere strepen. Bij het mannetje zijn de lichte delen van het achterlijf helderblauw, bij het vrouwtje zijn de lichte delen geel tot blauwig. Ze jagen langs bosranden en open plekken, waarbij de vlucht veel hoeken vertoont. (Bron; www.waarneming.nl ).

Foto © Tjerk Kunst

17-08-2023. Een man zuidelijke glazenmaker ontdekt bij Laaxum, nieuwe waarnemingsplek. Voor Friesland zijn er maar weinig meldingen van deze zeldzame libel. De soort werd rond 2004 in Friesland voor het eerst ontdekt op de Rottumerplaat.

Bronnen:

-      De Boer et al/2014/p.150-153 Libellenrijk Fryslân/Mei ljochtsende wjukken oer it wetter/Bureau FaunaX Gorredyk.

 -      Waarnemingen 2010-2023.www.waarneming.nl ).

Bekende waarnemingsplaatsen.

Rottumerplaat. 2006. Oosterdobbe - kwelder Noorderleeg. 2007. Delleboersterheide. 2010. Ryptsjerksterpolder.  2011. Ferwert. 2012. Mirnserklif /Schiermonnikoog /Fochteloerveen. 2013. Merskenheide. 2014. Lauwersmeer /Beetsterzwaag. 2016. Terschelling strand. 2017. Fochteloerveen. 2019. Trijegaasterpolder. 2020. Grutte Wielen /Leeuwarden -Kleine Wielen /Swarteweisein /Makkum Zuidwaard /Ureterp aan de Vaart /Bakkeveen duinen /Ryptsjerksterpolder. 2021. Leeuwarden- Aldlân West /Franeker /Ameland /Holwerderheide /Terschelling /Beetsterzwaag. 2022. Wyldemerk/ Fochteloerveen/ Burgum/ Holwerd. 2023. Laaxum.

Aanvullingen door middel van fotos van nieuwe waarnemingsplaatsen zijn welkom.

Bron; www.waarneming.nl  Waarnemingen zuidelijke glazenmaker tussen 1900- heden.

Bij de verspreiding van de zuidelijke glazenmaker (Aeshna affinis) valt op dat de soort tot nog toe maar weinig in Midden-Fryslân wordt gezien.

18-08. Groepje van 7 paapje op Boschplaat/Terschelling (Koen Stork). Vandaag reed ik van Tjalleberd richting Joure. Tot mijn verbazing zag ik op de opgeworpen zandruggen, door het graven van de sloten op het nieuw aan te leggen industrieterrein A7 Noord, honderden kieviten zitten. Mooi gezicht.  Ik schat in dat de rij wel een paar honderd meter lang was (Koen en Corrie de Jong). Bij de Mokkebank/Laaxum 150 gierzwaluw (Hessel van der Iest). Bij 5^e slenk op Terschelling 1600 scholekster. Hierbij een afwijkend gekleurd (Nelson Stukker en Thijs Glastra).  In Hoornse Bos op Terschelling 1 fluiter (Jochem Verweij e.a.). Bij het Sneekermeer 1 visarend (Gerco Schutten).  Groep van 103 reuzenstern rustend op Workumerwaard (Hessel van der Iest). Vier overvliegende morinelplevier bij Hoek van de Bant in Lauwersmeer (Marcel Stienstra en Patrick en Nick Agterberg).

19-08. De boerenzwaluwen zijn zo maar verdwenen bij ons in Deinum (Piet Heeringa).  Op Ringstation Rohel Tjeukemeer maar liefst 71 oeverzwaluw gevangen plus 1schaars voorkomende grote karekiet geringd. Dit is al de derde grote karekiet binnen 6 dagen tijd. Op 13 en 16 augustus ook al 1 in de netten aldaar (VRS Rohel Tjeukemeer). Te Sumarreheide vangst van een eerste jaars grote karekiet (Bareld Storm).  

Opmerking; In 2023 kwamen er uit Friesland weer flink wat meldingen van de grote karekiet binnen.

April/Mei; Lauwersmeer/ Eastermar/ Twijzelermieden/ Ameland /Veenpolder onder Ter Idzard/ Alde Feanen/ Hegewiersterveld. Juni; Wolvega/ It Goddeloas Tolhûs /Burgumer Mar/ Eastermar/ Zuiderfennenpolder. Juli; Piaam. Zou de grote karekiet weer op wat meer plaatsen tot broeden zijn gekomen?

In Oranjewoud bij museum Belvedère vloog een geringde ijsvogel zich dood tegen de ruiten. In april was er ook al een volwassen vrouwtje, geen ring, bij de Belvedère gevonden. (Melding Janke M. Koopmans, Joure).

Opmerking; De geringde ijsvogel werd me getoond. Uit navraag bij het Vogeltrekstation Wageningen bleek dat deze ijsvogel als jong vrouwtje 6 dagen eerder in Olst (Overijssel) op 13 augustus op ruim 72 km afstand door ringer W.G. Gerritse was geringd. Jonge ijsvogels kunnen in korte tijd in het najaar zich snel verplaatsen. Ze zoeken daarbij geschikte visgronden en een mogelijke vestigingsplek, oriëntatie verkenning.

20-08. Groep van 84 reuzenstern bij Workumerwaard) Libbe Zijlstra en Jos Hooijmeijer). Bij de jachthaven op Schiermonnikoog 27 dwergstern (Leon Peters).  In Oosterschar bij Sintjohannesga 1 wespendief (Bauke Sienema). Zeker 6 ijsvogel in het Lauwersmeer/kampeerterrein de Pomp (Roelf Hovinga). Op Griend 1 draaihals (Tim Oortwijn). Groepje van 11 kruisbek overvliegend bij Lange Paal op Vlieland (Sander Lageveld).

Foto © Jan van Arkel (Steenwijk Landgoed van Eese/Overijssel).

10-07-2023. De kruisbek wordt de laatste jaren steeds vaker in Friesland opgemerkt. Zou er weer een invasie zijn? Let op de gekruiste snavel waar de vogel zijn naam aan dankt!

21-08. Bij Wierum 1 zwarte ooievaar (Einte van der Zee). In het Lauwersmeer bij de Bochtjesplaat op een slaapplaats zeker 1000 oeverzwaluw en 3000 boerenzwaluw (Hannes Giglot). Een velduil jagend bij Oude Bildtpollen (Geert Piette). Bij Koudum 1 wespendief (Libbe Zijlstra). Op Terschelling/Stuifdijk 1 waterrietzanger gezien (Ben de Kruiff). Op Ameland/strand en Noordzeekust 1 smelleken aanwezig (Reinier de Vries). Groep van 20 watersnip in Terschellinger polder (Lobke Bekkema en Daan van Braak). 

22-08.  Vorige week waren we in Mildam en zagen we 1 waterhoen met 4 kleine kuikens van een paar dagen oud (Johan Schuurman, Joure). Twee ijsvogel geringd te Broeksterwâld (Harry de Boer).  In Goutum 1 draaihals in de kas gevlogen (Anne Riemersma).

Foto © Anne Riemersma).

22-08-2023. De draaihals houdt van mieren en zoekt ze op allerlei plekken, zelfs in kleine kassen.

23-08. Op Ringstation Rohel aan de noordoever van het Tjeukemeer een fluiter gevangen en geringd (VRS Rohel Tjeukemeer).

Foto © Jan de Jong

23-08-2023. De fluiter komt in de gemeente De Fryske Marren maar weinig voor. Op Ringstation Rohel is dit de eerste vangst sinds 1985 aan de noordoever van het Tjeukemeer!

Vervolg 23-08.

Een ijsvogel in het Burgemeester Rasterhoffpark in Sneek (Jelmer Luckx). Op Terschelling 1 sperwergrasmus gezien (Thijs Glastra). Bij de Griene Dyk aan Sneekermeer 1 paapje (Johan op den Dries). Groep van 100 boerenzwaluw bij De Putten te Eastermar (Lyco Paulus).  Bij het Klaarkampermeer groep van 20 ringmus (Rick de Groot). Groep van 200 grote stern bij Zandbank bij Plaatgat op Schiermonnikoog (Vincent de Lenne). Op de Workumerwaard 4 Indische gans (Libbe Zijlstra). Bij Beetsterzwaag in Polder Ald Beets groep van 345 nijlgans.  Ook bij Heerenveen bij Bedrijventerrein De Wierde 250 nijlgans (Henri Zomer).

24-08. Op Vlieland in Oostervallei 1 kramsvogel (Carl Zuhorn). In het Leeuwarderbos 1 man ijsvogel (Matthijs Mackaay). In Oudeschoot 1 koekoek gezien (Marc Blijerveld). Bij De Deelen 1 gierzwaluw overvliegend (Martine Huisman).

25-08. In de Groote Sintjohannesgaaster veenpolder 1 paapje (Jan Dreteler). In Beetsterzwaag 1 kuifmees en 1 vuurgoudhaan (Willem Bosma).  In Helofytenfilter bij Oudega ten noorden van Schuttepoel 1 tapuit (Bert Zijlstra).

26-08. Een zwarte ooievaar bij Oude Sondelerpolder (Ria Feikens). Groep van 20 grote canadese gans bij Heerenveen (Martine Huisman). Bij Munnekeburen 1 groene specht (Theo Meijer). In Buitengebied Zuid bij Surhuisterveen groep van 100 huiszwaluw en 200 boerenzwaluw (Gerrit Assink).  In de Westhoek/Wad 1 waterrietzanger (Jan Bijlsma). In De Stripe bij Wijnjewoude 1 zwarte roodstaart (Roel Oost). In Oudeschoot 1 kramsvogel gezien (Marc Bleijerveld). Op Ringstation Rohel aan het Tjeukemeer 1 vuurgoudhaan gevangen en geringd, vroeg voor Ringstation Rohel (VRS Rohel Tjeukemeer).

Foto © Gerard Westerhuis.

26-08-2023. Van de vuurgoudhaan zijn er in de periode 1985-2022 slechts 33 geringd op Ringstation Rohel. Deze vangst is de vroegste najaars vangst tot nog toe (was 8-09-2012). Slechts 1 vangst in maart, 3 in september, 16 in oktober en 13 in november. Hoogste aantal per jaar is 3 (2015/2017 en 2018).

27-08. Groep van 60 putter in Polder Geele Strand bij Workum (Libbe Zijlstra). Bij Azeven Noord bij Drachten 1 ijsvogel (Bouke Roosma). In de Lindewijk te Wolvega nog 1 gierzwaluw gezien (Wolbert Hermus). Groep van 200 krakeend in Lauwersmeer bij Ezumakeeg (Gerrit Assink). Drie zwarte roodstaart te Rinsumageest (Sibbele de Jong). Een raaf overvliegend te Nijbeets (Lieuwe van Welie). Vondst van een vers dode torenvalk met een Belgische pootring in een paardendrinkbak in Uitwellingerga (Cor van der Meer, Oppenhuizen).

Foto © Fred Visscher (uit archief Jan de Jong).

De torenvalk is een algemeen voorkomende broedvogel in Friesland. In ons land is de torenvalk vooral als standvogel. Slechts een deel trekt weg richting, Belgie, Engeland, Frankrijk, Spanje, Portugal, noord Afrika (Marokko/Algerije), tot zelfs in Ghana! Noordelijke torenvalken uit Scandinavië verschijnen hier in herfst en winter (Bron; www.vogeltrekatlas.nl).

 In Friesland zijn me maar weinig torenvalk vondsten bekend met buitenlandse ring. Met de vondst van een geringde vogel kan men aantonen waar ie weg komt en geringd is. Torenvalken kunnen soms van ver komen en standvogels kunnen behoorlijk oud worden. Een Nederlandse torenvalk werd zelfs 22 jaar. Veel torenvalken worden in Friesland geringd in de z.g. torenvalkkasten. Soms legsels met zes of zeven jongen is geen uitzondering bij veldmuizen rijke jaren. Ook in de omgeving van de gesneuvelde torenvalk bij Uitwellingerga waren deze zomer een ouderpaar en jongen aanwezig aldus Cor van der Meer uit Oppenhuizen. 

Hieronder enkele terugmeldingen en vondsten van torenvalken die betrekking hebben met Friesland. Meer vondsten en meldingen zijn welkom.

NLA…3453038. 13-06-1990 geringd als nestjong in het Lauwersmeer.

                          22-10-1990 niet vers dood gevonden in Marokko bij Tiznit.

NLA…3219528. 21-06-1975 geringd als nestjong bij Ferwoude.

                          02-05-1976 dood gevonden op De Tenerife.

NLA…3317613. 23-06-1980 geringd als nestjong bij Sexbierum.

                          06-08-1980 dood gevonden te Caister on Sea aan de ZO kust van Engeland.

NOS…615387 13-07-1963. Geringd als nestjong bij Skarvatna Meer in Noorwegen                                        08-01-1966 dood gevonden aan de kust bij Westhoek boven Sint Anna Parochie.

SFH…S309421   05-07-2009. Geringd als nestjong boven Kälviä in Finland.

                           26-11-2011. Dood gevonden te Kimswerd.

28-08. Groep van 37 kruisbek bij Lange Paal op Vlieland (Joep Duijvenstein). In Bos op Schiermonnikoog 1 fluiter (Hein Prinsen). Een groep van 400 kievit bij A7 omgeving Tjalleberd (Gerrit Assink).  In It Wytfean bij Eastermar 1 koekoek (Hetty Borger). Groep van 300 huiszwaluw bij De Branding op Schiermonnikoog (Wouter van der Ham).  Aan het Sneekermeer bij de Griene Dyk groep van 250 boerenzwaluw (Dick Pruiksma). Bij Bomenland op Vlieland 5 vuurgoudhaan (Wouter Monster).

29-08. Bij de Starnumanbossen bij Balk 1 grote gele kwikstaart (Rob de Ridder). Bij de Zwagermieden 1 paapje (Wiebe Sjoerd van der Veen). In Rijsterbos 2 vuurgoudhaan (Theo de Vries). Op de Merskenheide 6 staartmees (Koert Scholten). Groep van 100 boerenzwaluw jagend op insecten in Driessenpoolder in Lendevallei (Koos Jager). In Oldeholtpade 1 bosuil roepend (Boris Visser). Zes watersnip in Oosterschar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema). Bij Scherpenzeel 1 zwarte ooievaar (Theo Meijer). Op de Workumerwaard een groep van 115 reuzenstern (Harry de Vries).

30-08. Groep van 75 kneu op Noordsvaarder op Terschelling (Jan Lok).  In Noardburgum 1 ijsvogel (Hans Kouwenberg). In het Oosterschar bij Sintjohannesga 22 lepelaar rustend (Bouke Sienema). Bij de Blaugerzen bij Akmarijp 22 putter, 2 paapje en 4 tapuit (Wouter M.G. Vansteelant).  Groep van 40 staartmees langs Bospad en 15 sijs bij Klein Zwitserland op Schiermonnikoog (Gijsbert Twigt). Vier gele kwikstaart in de Groote Sintjohannesgaaster veenpolder (Bouke Sienema).  Op Vlieland al een bokje in Vallei van het Veen en Vianenslid (Carl Zuhorn).  

31-08. Drie pijlstaart in het Oosterschar bij Sintjohannesga (Bouke Sienema). Groep van 40 kruisbek bij Lange Paal op Vlieland (Marijn Prins). Bij Oudwoude/De Warren groep van 500 kievit voedsel zoekend (Kees Bode). In De Blesse 1 boomvalk gezien (Wolbert Hermus). Groepje van 8 tapuit in Peazemerlannen (Rommert Cazemier). Nog 1 gierzwaluw op Vlieland gezien bij Velden Nieuwe Kooi (Wouter Monster en Joep Duijvenstein).

To zover weer het halfmaandelijkse overzicht van bijzondere waarnemingen.

Meldingen voor de Nieuwsbrief 47 graag vóór 16 september 2023 inzenden met vermelding van naam en adresgegevens

Heeft U naar aanleiding van deze Nieuwsbrief nog vragen of bijzondere meldingen dan hoor ik dit graag. Niet alle binnengekomen meldingen zijn (helaas) ook opgenomen.

2 september 2023.

Jan de Jong, Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 (Ringstation Rohel 1985-heden) van het Vogeltrekstation Wageningen.

Tel; 0513-414788.

De NIEUWSBRIEVEN verschijnen vanaf september onregelmatig i.v.m. het opstellen van het eindverslag van het Boerenzwaluw Journaal 2023. Het maken en samenstellen van het Boerenzwaluw eindverslag vergt namelijk altijd veel tijd.

Jan de Jong (73); Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant

03-09-2023, 08:19 Geschreven door Jan de Jong, Joure
Reageren (0)

Nieuwsbrief 45. Vogel en Natuurnieuws Leeuwarder Courant

Natuurnieuws uit Friesland in de eerste helft van augustus 2023.

01-08. Bij de Afsluitdijk aan de IJsselmeerzijde in de hoek bij Cornwerd groep van 27 + 6 krooneend (Libbe Zijlstra). Bij Wijnaldum groep van 200 gierzwaluw (Albert Eggens).  In de Garypsterwarren groep van 350 kievit (Jeffrey Huizinga). Aan de Griene Dyk bij Sneekermeer 14 regenwulp (Dick Pruiksma). In de Polder Aent Lieuwes bij Koudum 20 oeverloper en 25 groenpootruiter (Hessel van der Iest).  Bij het Alpherveld te Beetsterzwaag 1 kuifmees (Willem Bosma).

02-08. In Dronrijp een zwartkop tegen de ruiten gevlogen, heeft de klap overleefd (Henk Jukkema). In Heeg 35 gierzwaluw (Mark Nuiver). Groep van 20 kleine mantelmeeuw in De Mersken bij Ureterp (Koert Scholten). In Ouwster-Nijega 1 mannetje spotvogel zingend (Bauke Sienema, Heerenveen). In Appelscha aan de Nieuwe Vaart groep van 15 kraanvogel overvliegend (Ria Hoekstra).  In De Deelen bij Tijnje groep van 220 krakeend en 2 wielewaal (Pieter van der Giessen). In Polder Moerdiep bij Terwispel groepje van 14 kruisbek overvliegend (Wender Bil). Een sperwer vloog in Oudehaske met een klap tegen de ruiten, heeft het overleefd (Minke Brouwer).

Opmerking; in zijn jacht naar prooi (kleine vogeltjes) kunnen sperwers soms het glas niet meer tijdig ontwijken. Rond deze trektijd komen er vaak meer slachtoffers voor, ook veel kleine zangers.

In Oude Leije een miskleur ekster in de tuin met een groepje jongen (Fimke van Gent).

Foto © Fimke van Gent

02-08-2023.  De miskleur ekster (bovenste) samen met vijftal jongen vogels op een oud wasrek in de tuin.

03-08. Groep van 16 grote canadese gans te Oudega Sm. (Pim Julsing). In Hindeloopen 1 roodhalsgans, vogel uit gevangenschap (Luc Heeman). Groep van 50 gierzwaluw boven Fochteloerveen (Christian Bos e.a.). Te Kornwerderzand/ /IJsselmeerzijde  groep van 10 zwarte zwaan (Maurice ten Hoope). In de Alde Feanen /Wikelslân 1 koekoek (Pim Julsing). In het Oosterschar bij Sintjohannesga groep van 43 lepelaar (Bauke Sienema). Groepje van 20 watersnip overvliegend in De Deelen bij Tijnje (Martine Huisman).  Te Hoornsterzwaag 1 kleine bonte specht (Christiaan de Vries). Bij Ezumazijl/Lauwersmeer 1 reuzenstern overvliegend (Jan Steenstra). De gierzwaluwen op het Helmhout in Joure zijn vertrokken (Bertus Rijpkema).

04-08. Bij Piaam/kijkhut de Ral groep van 300 knobbelzwaan (J. van Oosten). Op Schiermonnikoog groep van 240 groenpootruiter (Joey Braat). Groep van 148 zwarte stern overvliegend naar west op Ameland/Briksduinen-Kobuspad (Andries Zijlstra). In het Oosterschar bij Sintjohannesga groep van 58 lepelaar (Bauke Sienema). In Tjerkgaast 1 velduil (Bert Zijlstra). Groepje van 25 kruisbek overvliegend te Tietjerk (Marnix Oudega). In Lauwersmeer/Ezumazijl 2 koereiger (Ad van Benten). Op Schiermonnikoog/Klein Zwitserland groepje van 7 staartmees (Doortje van Dijk). Bij Langedijke 2 roodborsttapuit (Rudi Huiting). Groep van 19 reuzenstern op slaapplaats aan de Waddenzee/Hoek de Bant (Joey Braat). In Leeuwarden/Vosseparkwijk 31 gierzwaluw (Jan Willem V.).  Bij Workumer Nieuwland 4 baardman gezien (Libbe Zijlstra). Boven Rinsumageest 1 boomvalk overvliegend (Sibbele de Jong). In de Groote Veenpolder bij Spanga 1 steenuil (Pia Tepas). 

Foto © Pia Tepas.

04-08-2023. De steenuil blijft een soort om in Friesland op te letten. Zichtmeldingen zijn schaars en broedmeldingen komen weinig voor. Dit jaar voor het eerst sinds lange tijd weer een broedgeval in de gemeente De Fryske Marren.

05-08. Groep van 100 gierzwaluw overvliegend te Oudeschoot (Marc Bleijerveld). Groep van 1000 knobbelzwaan bij Oudemirdumerklif (Age Niels Holstein). In Fochteloerveen 1 visarend (Benno van den Hoek). In de polder bij Pingjum 1 zwarte ooievaar (Rutger Diertens). Bij Nijeberkoop/Diakonieveen 8 dodaars (Erwin Reinstra). In Lauwersmeer/Ezumakeeg 10 smient (Jeroen Sidler). Groepje van 50 wintertaling in Plasjes langs N31 bij Harlingen (Hugo Wieleman/Rens Keijsers). In het Fochteloerveen 1 groene bijeneter waargenomen en gefotografeerd (Benno van den Hoek). 

Foto © Benno van den Hoek.

05-08-2023. “Had aangeboden om iemand al heel vroeg in de ochtend af te zetten in Hoogeveen en besloot bij het vroege ochtendgloren 'even' door te rijden naar het Fochteloerveen voor hopelijk Kraanvogels en Slangenarend. Die Kraanvogels lukten al vrij snel dichtbij de weg. Even een rondje vanaf de p-plaats achter infocentrum gelopen en toen weer de weg terug voor Grauwe klauwier. Zag vanuit de auto al Grauwe klauwier, maar ook een groen vlekje bovenin een wilg zitten en toen ik de kijker erop zette werd alles even zwart voor m'n ogen. Snel telescoop erop en met super trillende handen wat supervage bewijsopnamen gemaakt (tekst www.waarneming.nl Benno van den Hoek).Een groene bijeneter!

In Stoenckherne bij Hindeloopen 1 waterrietzanger (gefotografeerd) en 5 baardman en 1 snor waargenomen (Hugo Wieleman en Rens Keijsers). Op Delleboersterheide/Den Hoorn 15 (!) grote lijster (Erwin Reinstra). In Kootstertille 1 gekraagde roodstaart (Dick Veenendaal). Groepje van 14 kruisbek overvliegend bij telpost Leeuwarderbos (Donald Wolters). Zes eerste jaars gele kwikstaart aan Kerkweg bij Rohel aan de noordoever van het Tjeukemeer (Jan de Jong). 

06-08. Twee mandarijneend te Olterterp/Amvestbossen (Erik Gorter).  Twee zwarte roodstaart te Wierum (Geert van Gassen).  Bij de Galamadammen 32 nesten van de huiszwaluw (Jan Harteman). Op Geele strand bij Workum 35 putter (Tjerk Kunst).  Bij Van Oordts Mersken /Bouwespolder 1 zwarte wouw (Wender Bil). Bij de Waddenzee/Hoek de Bant 1500 goudplevier (Kees Rosenbrand). In het Oosterschar bij Sintjohannesga 15 slobeend (Johannes en Gea Koster).  In Haulerveld 1 koekoek (Koert Scholten). Zeker 1000 scholekster en 15.000 bonte strandloper bij de Vogelpolle op Ameland (Hans). Twee reuzenstern in de Hempensermeerpolder (Donald Wolters). Bij Westhoek/Wad 300 krombekstrandloper (Jan Houwen).  Zeker 25 ringmus bij Oudega W. /Plasdras (Bert Zijlstra). 

07-08. Groep van 5 casarca bij de Bocht van Molkwar (Marco Bettink). In het Lauwersmeer/Ezumazijl groep van 430 kluut, 260 kemphaan, en 106 visdief (Theo Bakker). In Goutum 1 ijsvogel (Michiel Anas). Groep van 200 meerkoet bij de Oudemirdumerklif (Marco Bettink). Groep van 30 putter in Oldeholtpade (J.de Groot). In het Lauwersmee bij Ezumazijl 400 krakeend (Koert Scholten). Vorige week 3 jongen van de ransuil op het erf in Tjerkgaast geringd door Durk Venema. De jongen zaten in een oud kraaiennest. De jongen waren al takkelingen (Marten van der Heide). 

Foto © Marten van der Heide.

Augustus 2023. De ransuil kan soms wat later in het seizoen best nog jongen groot brengen als er een flinke populatie veldmuizen aanwezig is.

08-08.  In de Oosterbierumerpolder 1 koekoek (Libbe Zijlstra). In Oosterschar bij Sintjohannesga 1 reuzenstern (Bauke Sienema). Twintig putter op Zuidwaard bij Makkum (Libbe Zijlstra). Groep van zeker 450 kievit te Suwâld in Zuiderpolder (Luc Bruggeman). Zeker 125 boerenzwaluw voedsel zoekend in de Veenpolder te Echten (Jos Boot). Vier roodborsttapuit in Fochteloerveen/Compagnonsveld (Rudi Huiting). Groepje van 25 huiszwaluw voedsel zoekend bij Tjeukemeer te Echten (Jos Boot). Op Ameland /Roosduinen 1 man eerste jaars smelleken (Hidde Batterink).  

09-08. Groep van 800 knobbelzwaan en 400 meerkoet bij Mirns-See Hanne (Aart Vink). Vijftig ooievaar in Alde Feanen/Krukkelân (Trudy de Boer). Zeker 40 lepelaar rustend in Oosterschar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema). Te Wijnjeterperverlaat 1 ijsvogel (Minne Feenstra).  Vier reuzenstern op Makkumer Zuidwaard (Wim van Zwieten). In het Lauwersmeer/Ezumazijl 2 grauwe franjepoot (Guido Spek e.a.). In de Marrumermieden bij Marrum 3 mannetjes smient (Cora Boesenach).

10-08. Groepje van 16 reuzenstern en 1 heilig ibis op Workumerwaard/Uitkijkplateau (Peter de Vries).  Bij de Hollumerduinen/Ameland 1 zwarte ooievaar (Jan Steenstra). In Beetsterzwaag 2 appelvink (Willem Bosma).  In de Lendevallei/Driesenpoolder 4 juveniele roodborsttapuit (Peter de Vries). In Oldeholtpade 1 kleine bonte specht (Ruurd Jelle van der Leij).  Bij Mirns/See- Hanne 30 tafeleend, 750 kuifeend en 800 meerkoet (Aart Vink).

11-08. Te Oenkerk 11 kruisbek overvliegend naar zuidwest (Gerben Mensink). Vandaag heb ik mij patio in Scharnegoutum onkruidvrij gemaakt en tevens mijn voedertafel en patio ontsmet. Naast de waterbak vond ik een rui veer dus even apart gelegd om te onderzoeken. Uit het onderzoek bleek dat het een veer was van een grote bonte specht zo blijkt. Zaterdagochtend regende het langdurig en na de bui vond ik een tweede veer. (Stef Janssen).

Opmerking; Een goede zaak om voedertafels tijdig te ontsmetten.  Dit voorkomt zieke vogels, vooral drinkbakjes elke dag verschonen. De grote bonte specht is zeker op bezoek geweest en heeft bij zijn activiteiten enkele veren verloren. Rond deze tijd is het normaal dat de soort zijn verenpak aan het vernieuwen is.

12-08. Vandaag zijn bij ons in Terwispel aan De Streek in de tuin drie jongen van de grauwe vliegenvanger uitgevlogen (Tjeerd Geertsma). Bij Laaxum 1 witte boerenzwaluw gezien tijdens het vogelringen tussen een flinke groep zwaluwen (Ype en Tryntsje Albada).

Opmerking: Zijn er dit jaar nog meer miskleur boerenzwaluwen gezien in Friesland?

13-08. Groep van > 200 oeverzwaluw aan noordoever van het Tjeukemeer. De vogels kwamen af op geluidsbron tijden het ringen op Marswâl. Die morgen een recordaantal oeverzwaluwen gevangen op ringplek. Tevens een eerste jaars grote karekiet geringd (VRS Rohel Tjeukemeer). Mijn buurman telde er kortgeleden bij het Brandemeer hier vlakbij Tjerkgaast ca 80 (!) ooievaar op zijn land. Ze overnachten hier op lantaarnpalen. Bij vv Sleat zijn alle ca 14 lichtmasten 's avonds ook "bezet". Ik heb ze af en toe ook al op het erf. En niet zo weinig ook (Marten van der Heide).

Opmerking; Veel van die ooievaars (maar ook blauwe reigers) jagen op veldmuizen. Vooral de jonge ooievaars maken zich op (vetreserve opbouwen) voor de wegtrek naar Afrika.

14-08. Vanmorgen bij de begraafplaats/ het Fermanjebosk in Damwâld een vreemde vlinder. Het blijkt een afwijkende kleine vuurvlinder te zijn (Jan Andries Wagenaar).

Foto © Jan Andries Wagenaar

14-08-2023. Bij vrouwtjes van de kleine vuurvlinder komt soms een afwijkende variatie (wat ongeordend) van de voorvleugel voor. Vaag zijn de plekken te zien op de voorvleugel die duidelijker zichtbaar hadden moeten zijn.

15-08. In de Jan Durkspolder groepje van 100 slobeend (Joeri Pacquee). Aan de Afsluitdijk/Friesland groep van 40 casarca (Erwin va Saane). Bij de Lange Paal op Vlieland 1 nachtzwaluw (Desmond de Vries/Sander Lageveld). Nog 1 gierzwaluw in de binnenstad van Leeuwarden (Donald Wolters). In de Bakkeveenster duinen 1 koekoek (Koert Scholten). Groep van 31 witgatjes op Noorsvaarder/Terschelling (Mark van Keulen).  Zeker 19 reuzenstern op de Workumerwaard (Rutger Polder).  Grote groep van 1100 aalscholver bij Mirns/See-Hanne. Op de slaapplaats bij Mirns/See-Hanne zeker een 50 grote zilverreigers (Aart Vink). Op het Nannewijd bij Oudehaske 1 visarend (Gerco Schutten). Bij de Klyndobbe/Feanwâlden 1 paar met 2 juveniel roodborsttapuit (Wiebe Sjoerd van der Veen). Groep van zeker 600 goudplevier in het Lauwersmeer /Bochtjesplaat (Nico Landman).

Foto © Kees Rosenbrand.

06-08-2023. Ook aan de Friese kust worden soms flinke groepen goudplevier gezien zoals hier op de foto bij Hoek van de Bant/Waddenzee. Met de droge hete zomers wordt vooral de klei/leem grond harder en schaarser aan voedsel. Veel goudplevieren zoeken dan de wat nattere plekken op.

NIEUWSBRIEVEN WAT LATER; Van juli 2023 tot september 2023 kunnen de Nieuwsbrieven wat onregelmatiger verschijnen, dat heeft te maken met vakanties. Het Vogelnieuws in de Leeuwarder Courant blijft onveranderd doorgaan en ik ontvang dan ook graag de nieuwtjes uit de natuur van U allen om deze zo goed mogelijk te registeren en onder de aandacht van een groter publiek te brengen.

Jan de Jong (73); Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant (1977- heden).

Tot zover deze Nieuwsbrief 45. Allen dank voor de meldingen en de vele fotos die ik mocht ontvangen.

Heeft U naar aanleiding van deze Nieuwsbrief nog vragen of bijzondere meldingen dan hoor ik dit graag. Niet alle binnengekomen meldingen zijn (helaas) ook opgenomen. Het aanbod was erg groot.

18 augustus 2023.

Jan de Jong, Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 (Ringstation Rohel 1985-heden) van het Vogeltrekstation Wageningen.

Tel; 0513-414788.

Meldingen voor de Nieuwsbrief 46 graag vóór 1 september 2023 inzenden met vermelding van naam en adresgegevens. Vermeld bij fotos graag waar en wanneer ze genomen zijn!

25-08-2023, 09:27 Geschreven door Jan de Jong, Joure
Reageren (0)

Natuurnieuws uit Friesland in de tweede helft van juli 2023.

 door Jan de Jong

15-07. Een rode wouw gezien in Gorredijk (Henk Pots). In onze tuin veel meer vlinders dan anders. Zowel in onze groene (weinig tegels) tuin in Feinsum als in onze omgeving. Waarschijnlijk ligt de oorzaak in onze omgeving omdat daar veel bijenlinten zijn georganiseerd.   Bij ons in de tuin in Feinsum een kolibrievlinder die naar nectar zoekt (Hielke de Groot).   

Foto © Hielke de Groot.

15-07-2023. Kolibrievlinder hangend boven Flox (Vlambloem) op zoek naar nectar.

16-07. In de polder van Scharnegoutum 35 regenwulp (J. P. Osinga). Bij de Leeuwarder Tearnzer Wielen 1 reuzenstern jagend (Jeroen Breidenbach). In de Bantpolder in het Lauwersmeer grote groep van 300 visdief (Robert van Tiel). Twee wespendief in Oldeholtpade (Ruurd Jelle van der Leij). Groepje van 11 ringmus in Lendepoolder bij Wolvega (Wolbert Hermus). In Easterskar bij Sintjohannesga 19 lepelaar en 1 purperreiger gezien (Bauke Sienema, Heerenveen). In Haulerbos bij Haulerwijk groep van 50 kruisbek (Antoine van der Heijden).

17-07. Twee reuzenstern overvliegend bij Piamergeul bij Piaam (Tobias van den Heuvel). Langs A7 bij Beetsterzwaag 34 ooievaar (Pim Julsing). In Oosterschar bij Sintjohannesga 1 koereiger (Teun Veldman). In Leeuwarden 1 ijsvogel (Wil Leurs). Groepje van 5 roodborsttapuit bij de Mokkebank te Laaxum (Lieve Van Beirendonck).  Groepje van 13 sijs overvliegend te Stiens (Lisette Cuperus).

18-07. Twee ooievaar rustend in het zanddepot aan de RW Joure-Heerenveen bij Oudehaske (Jan de Jong). Gespot in "Reid om 'e Krite" bij vogelkijkhut in Alde Feanen een groep met 7 jonge baardmannetjes. (Carel v.d. Lippe, Drachten). Groep van 20 watersnip in Workumer Buitenwaard (Rommert Cazemier). In de Lendevallei 4 oeverloper (Koos Jager). Op Noordzeestrand op Vlieland 1 rustende drieteenmeeuw (Rob van Beers). In de Alde Feanen /Tusken Sleatten bij Eernewoude 1 visarend (Marten Sikkema en Jan Bijsterbos). Bij de zandwinput te Beetsterzwaag 1 ijsvogel (Sjouke Scholten).  Groep van zeker 60 huiszwaluw te Gaastmeer (Fer-Jan de Vries). Een stadsreus in de tuin in Stiens, had hem hier nog niet eerder gezien (Gerard Mast).

Foto © Jan Bijsterbosch.

06-07-2023.  Een stadsreus in tuin te Warns gefotografeerd.

Bron www.waarneming.nl

Opmerking; De stadsreus komt op veel plaatsen nog voor in Friesland (verspreiding 2023). De zweefvlieg doet zijn naam eer aan in Friesland, let op de verspreiding in de steden!  Een opvallende, forse, geel-roestrood-zwarte zweefvlieg, die door de goede vliegcapaciteiten overal aangetroffen kan worden.

19-07. In Heerenveen een groep van 50 gierzwaluw rondcirkelend (Kim Susanne).  Op de Steile Bank bij Oudemirdum 9 reuzenstern (Libbe Zijlstra). In de Schuilenburger Polder 1 heilige ibis gezien (Hessel van der Iest). Bij Boelenslaan 3 bijeneter gezien (Sipke Booi). Groep van 500 boerenzwaluw te Fochteloo gezien (Rudi Huiting).

20-07. Gezien tussen Ravenswoud en Smilde net over de grens Friesland/Drenthe een grote groep van 48 kraanvogel. Veel jonge vogels ertussen. Even verderop nog twee ouders met jong net voor de grens (Henk Klaver, Boijl). Groep van 280 kievit en 1 zwarte ooievaar bij Fochteloerveen (Albert de Jong). Te Kollum 1 ijsvogel gezien (Joost de Bruijn). Bij de kijkhut de Ral te Piaam 1 grote karekiet gezien (Minie Ackerman).  In het centrum van Heerenveen 1 zwarte roodstaart (Martine Huisman). In Hemrikkerveld bij Beetsterzwaag 1 grote gele kwikstaart (Willem Bosma). Vanmorgen een miskleur scholekster op de zeedijk tussen Zwarte Haan en Kwelder Westhoek (Albert Stellingwerf, Menaldum).

Foto © Albert Stellingwerf

20-07-2023. Een scholekster met een kleurmutatie (“Brown”) valt op tussen soortgenoten.

21-07. Groepje van 45 gierzwaluw in Drachten/De Wiken (van der Wal). Groep van 350 scholekster bij Zwarte Haan aan de kust (Laurenske Sierkstra). Een heilige ibis op de Workumerbinnenwaard (Tjerk Kunst). Vandaag met anderen drie witborsteenden (ook wel Spreeuwekopeenden genoemd) in Easterskar bij Sintjohannesga. Had ze niet eerder gezien daar. De eenden werden gefokt, geselecteerd op de witte ronde borstvlek. Dit om te voorkomen dat een jager anders de kans liep de eenden van zijn buurman van het leven te beroven (Henk Nipperus, Joure).

Opmerking; Dit zijn ontsnapte siereenden. Ze werden vroeger in Noord-Holland veel gekweekt. De soort heef opvallend lange snavel, vrouwtjes hebben een lange naar beneden gebogen snavel.

22-07. Op de Workumerwaard 10 reuzenstern en 1 visarend (Tobias van den Heuvel). Te Ravenswoud 2 zwarte ooievaar (Michiel Winter). Bij Zurich/viaduct bij Afsluitdijk 2 nachtegaal geringd voor onderzoek (VRS Franeker). In het Easterskar te Sintjohannesga 44 lepelaar rustend (Bauke Sienema, Heerenveen). Aan het Tjeukemeer bij Rohel een roerdomp overvliegend naar oost (VRS Rohel Tjeukemeer).

23-07. Groepje van 10 ringmus voedsel zoekend in Kloosterpolder bij Ried (Bert Jonkhans).   In de Houtwiel bij De Falom groep van 40 witte kwikstaart en 3 gele kwikstaart (Wiebe Sjoerd van der Veen). Drie smient in Easterskar bij Sintjohannesga (Johannes en /Gea Koster). Groep van zeker 100 kemphaan in Hemmemapolder bij Berlikum (Hans Groot). Bij Ravenswoud een zwarte ooievaar nog steeds aanwezig (Vincent Douwes).  Op de rijksweg A6 door het Tjeukemeer 1 kerkuil dood als verkeersslachtoffer (Pim Julsing).

Opmerking; Met de donkerder wordende dagen sneuvelen er weer meer kerkuilen in het verkeer. Veel jonge kerkuilen zwerven al vrij kort na het vliegvlugge stadium uit en gaan op zoek naar voedsel (veldmuizen) en een eigen plekje.

24-07. In de Blaugraslanden bij Akmarijp 1 purperreiger, 6 veldleeuwerik en 2 bruine kiekendief gezien (Lykele Zwanenburg, Dronten).  Bij Nicole Schalkx in Rottum broeden 7 paar boerenzwaluw in paardenstal. Diverse oude vogels gevangen en 2 nestjes met jongen geringd. Een van de gevangen vogels (een vrouwtje) droeg een pootring. Het bleek dat ik de vogel zelf als nestjong op 27 juli 2020 in de Tijnje bij Harriet Nieuwland (ook in paardenbox!) geringd had (Jan de Jong).

Opmerking; Veel vrouwtjes boerenzwaluw die als nestjong geboren zijn in een stal keren zelden naar hun eigen geboortestal terug. Dit is om inteelt te voorkomen. Als ze eenmaal na terugkeer uit het overwintergebied in Afrika terugkeren zoeken ze een eigen plek in de ruime omgeving. Als ze daar eenmaal met succes gebroed hebben is de kans groot dat ze er elk jaar terugkeren. Jonge mannetjes komen wel vaker in hun eigen geboorteschuur terug, doch ook daar is een flink deel dat in de omgeving een andere plek zoekt.

25-07. Bij het gebied De Gruyts nabij Kollumerpomp zag ik vandaag een groep van 140 kemphaan rondscharrelen. Hoofdzakelijk mannetjes, wel langzamerhand de kraag aan het verliezen (Sies Krap, Kollum). Op Ameland 1 zwarthalszwaan bij Hollumerbos gezien (Elize).  Groep van 7000 kanoet aan Wadkant bij Westhoek (Wouter van der Ham en Karel Tjoelker). Groep van 50 slobeend in Alde Feanen (Marten Sikkema). Ten W van Lemmer aan IJsselmeer in Polder Nieuw Grasfennen aan de Sondelerdyk een groep van 1500 knobbelzwaan (Fer-Jan de Vries), Een boomvalk overvliegend te Grou (Jos Welbedacht).   Op Terschelling/’t Sehaal groep van 80 steenloper en 200 tureluur (Thijs Glastra).  In Fogelsanghstate 2 ijsvogel en 2 raaf roepend (Kees Bode). Een rode wouw overvliegend te Nijbeets (Foekje van der Meulen).  Op Delleboersterheide 3 kramsvogel (Pieter van de Kooij).

Foto © Jesse Sinnema. (Foto 31-10-2022 Schiermonnikoog)

31-10-2022. De kramsvogel wordt niet zo vaak meer in het binnenland van Friesland gezien in de juni en juli maand. Broedgevallen in ons land zijn zeldzaam (10 a 25 paar SOVON  Vogelatlas).

26-07. Bij de Hommerts-Jutrijp groep van 44 grote zilverreiger voedsel (muizen) zoekend op grasland tussen de Krimwei en de hoofdweg (Jan de Jong). In Stavoren 1 Chileense smient (J.S. Leeboom). Ter hoogte van Cornwerd 125 krooneend langs Afsluitdijk (Thomas van Es). In Van Oordt’s Mersken/Bouwespolder 1 kwartel roepend (Wender Bil). Bij Molkwerum 1 reuzenstern overvliegend (Hessel van der Iest). Te Oudeschoot 1 ijsvogel (Marc Bleijerveld). In het Leeuwarderbos 1 wielewaal (T. Brontsema).  In het Rijsterbos 1 goudhaan gezien (Theo de Vries).

27-07. Twee man smient en groep van 35 rustende lepelaar in Oosterschar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema). In Lemmer 1 ijsvogel (Rommert Cazemier). Op Terschelling/West Terschelling 8 kruisbek gezien (Daan van der Elsken). Aan Griene Dyk bij Sneekermeer 8 regenwulp en 5 watersnip (Dick Pruiksma). Bij Berlikum 1 gele kwikstaart aan het voedsel zoeken (Raymond van der Ham).  

28-07. Het is met de vlinders in mijn tuin in Oosterwolde slecht gesteld in vergelijking met andere jaren. Vandaag toevallig een wat zonnige dag en heb ik wat bijgehouden in voor en achtertuin.1 Bont zandoogje, 2 Blauwtjes, 1 Dagpauwoog, 1 Oranje zandoogje, 1 Klein witje, 2 Citroenvlinders en 1 Kolibrievlinder.  Het Oranjezandoogje is wel bijzonder, want die heb ik nog nooit in mijn tuin gezien. Als ik naar de berichten van de komende week kijk met al die regen......slecht voor de vlinders (Nel van Charante). Op de Workumerwaard 1 Indische gans (Patrick Agterberg en Rudi Fopma). Groep van 16 nijlgans overvliegend boven Burgum (Jeffrey Huizenga). In Polder van Ternaard 1 kwartel roepend (Ria Pekelsma).  Groep van 40 gierzwaluw te Feanwâldsterwal (Jo Scheepers). Op De Fleuzen bij Elahuizen 1000 grauwe gans (Fer- Jan de Vries). Groep van 170 bontbekplevier te Ferwert Buitendijks (Jaap Colijn en Corstiaan van Beeke). In Lauwersmeer/Zoutkamperplaat 1 visarend (Anne van der Wal).

Foto © Jan Meijerink (archief Jan de Jong)

De visarend neemt steeds meer toe in ons waterrijke landje. In 2016 1^e broedgeval in De Biesbosch, in 2022 telde ons land al 5 broedparen. Wanneer komt 1^e broedgeval in Friesland?

29-07. Aan de noordoever van Tjeukemeer 2 eerste jaars gele kwikstaart gevangen en geringd (VRS Rohel Tjeukemeer). In Polder Geele strand bij Workum 4 Indische gans (Jan Bijlsma). Bij de Bocht van Molkwar 8 casarca (Hessel van der Iest). In het Lauwersmeer/Ezumakeeg 1 smient (Erik Wouda). In Hemrik 1 kwartel roepend (Christiaan de Vries). Zestig lepelaar in Oosterschar bij Sintjohannesga (Johannes en Gea Koster). Vier witgat in Bokkumermar bij Akkrum (Naut van der Mei). Groep van 15 kruisbek overvliegend te Feanwâlden (Arno Niehof). 

30-07. Wij hebben een nest ransuil met zeker twee, mogelijk drie jongen, inmiddels takkelingen. In de ruim 28 jaar in Friens nog niet eerder op ons erf gehad. Het boerenzwaluw paar bracht vier jongen eerste leg. Vreemd genoeg lijkt er geen tweede leg te zijn; een boerenzwaluw overnacht nog steeds binnen op vaste plek, partner zien we niet meer. Mussenkastjes weer volop in gebruik, tientallen jongen waargenomen op voederplaats. Ook weer een merel paar na zeker een jaar van afwezigheid (Sybe van der Meulen). Groep van 50 boerenzwaluw voedsel zoekend bij Appelscha/Willemstad (Rudi Huiting). Groep van 5000 spreeuw op de slaapplaats in De Houtwiel bij De Falom (Wiebe Sjoerd van der Veen). In Oosterschar 1 purperreiger en groep van 62 lepelaar (Bauke Sienema, Heerenveen). Aan het strand en Noordzeekust ter hoogte van Ballum op Ameland 100 zwarte zee-eend (Jan Bisschop). In Polder de Koning/Westhoek 2 (geringde/ontsnapte?) sneeuwgans overvliegend (Frans Inia). Bij Kornwerderzand en langs Afsluitdijk 4 en 7 zwarte zwaan (Erik Wouda).  In het Wilhelminapark te Sneek 1 Chileense smient (Jappie van der Pol). 

Foto © Jappie van der Pol

30-07-2023. De Chileense smient duikt steeds vaker op in het Friese landschap (Sneek, Stavoren/Heerenveen/Eastermar/Lauwersmeer/Oosterschar Sintjohannesga, etc).

31-07. Er zijn twee van de vijf boerenzwaluwen uitgevlogen bij ons in Pietersbierum. Er lagen 3 dood in de stal, bij het nest. Het was niet te warm, op dat moment. Er zijn nu weer eieren uitgekomen, de tweede leg. (Klaske Smidts).

Opmerking; Op veel plaatsen hebben de boerenzwaluwen nu nog vervolglegsels. Jammer dat door de regen van de afgelopen weken de oude vogels van het legsel in Pietersbierum te weinig insecten konden vinden voor hun jongen. Hoor graag hoe het elders was. Mijn ringonderzoek naar de boerenzwaluw heeft dit jaar tot nog toe al bijna 1000 geringde boerenzwaluen in stallen en schuren opgeleverd!  Ook zijn er vele van voorgaande jaren teruggevangen. 

Mocht U een dode boerenzwaluw in U stal of schuur vinden controleer hem dan even of de vogel ook een ring draagt. De laatste dagen kwamen er meer meldingen binnen van gevonden boerenzwaluwen, zelfs een met Franse pootring, vinder zond de melding op. Binnenkort meer nieuws hierover!

Groep van 100 bergeend bij Hoek van de Bant (Joey Braat). In Fochteloerveen 1 paapje (Rene Trommel). Bij Oldeholtpade 1 paar met 4 juveniel roodborsttapuit (J.de Groot). Te Bakkeveen 1 raaf (Koert Scholten). Twee grauwe franjepoot in Lauwersmeer/Ezumakeeg (Aron Jansen/Joey Braat). Te Appelscha aan de Vaart 1 gekraagde roodstaart (Ria Hoekstra).  In de Weperpolder 1 volwassen grauwe klauwier (Hetty Borger).  Acht grote stern bij de Peazemerlannen (Klaas van der Ploeg).

Tot zover deze Nieuwsbrief 44. Allen dank voor de meldingen en fotos die ik mocht ontvangen.

NIEUWSBRIEVEN WAT LATER;

Van augustus 2023 tot september 2023 kunnen de Nieuwsbrieven wat onregelmatiger verschijnen, dat heeft te maken met vakanties. Het Vogelnieuws in de Leeuwarder Courant blijft onveranderd doorgaan en ik ontvang dan ook graag de nieuwtjes uit de natuur van U allen om deze zo goed mogelijk te registeren en onder de aandacht van een groter publiek te brengen.

Jan de Jong (73); Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant (1977- heden).

Meldingen voor de Nieuwsbrief 45graag vóór 16 augustus 2023inzenden met vermelding van naam en adresgegevens.

Heeft U naar aanleiding van deze Nieuwsbrief nog vragen of bijzondere meldingen dan hoor ik dit graag. Niet alle binnengekomen meldingen zijn (helaas) ook opgenomen. Het aanbod was groot.

3 augustus 2023.

Jan de Jong, Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 (Ringstation Rohel 1985-heden) van het Vogeltrekstation Wageningen.

Tel; 0513-414788.

06-08-2023, 15:07 Geschreven door Jan de Jong, Joure
Reageren (0)

Natuurnieuws uit Friesland in de eerste helft van juli 2023.

door Jan de Jong

01-07. Een jagende boomvalk in het Easterskar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema, Heerenveen). Bij de Houtwiel bij De Westereen 1 distelvlinder (Wiebe Sjoerd van der Veen). Vandaag zag ik hier in het Hemmemapark te Berltsum/Berlikum) een ijsvogel (Ita Spoelman).

02-07. Sinds een dikke week hoorde ik het harde geschetter van eksters bij ons in de tuin in Oude Leije, net iets anders dan anders en net als vorig jaar zag ik een behoorlijk witte ekster. Het exemplaar wat ik zag had bruin op z’n kop (Fimke van Gent, Oude Leije). De jongen van de bij ons broedende zwarte roodstaart in Donkerbroek zijn een week geleden uitgevlogen, nu zitten er nog enkele regelmatig in de tuin (Teake Soepboer).

03-07. In Sneek bij bouwbedrijf van der Meer aan de Einsteinstraat een nestje met 4 jongen van de zwarte roodstaart (tweede broedsel) geringd in hetzelfde nest (Jan de Jong/Cor van der Meer). Bij Mantgum een blauwe kiekendief gezien (Bertus Rijpkema, Joure). Vandaag troffen we onze tuin in Heerenveen een zwarte specht met 2 jongen en ook 2 groene spechten aan die tussen de stenen op zoek waren naar mieren (Ben Klaassen). Vanmorgen in Fermanjebosk een zeldzame keizersmantel vlinder gezien en gefotografeerd! De vlinder was geruime tijd aan het foerageren op bloeiende bramen. Heb deze soort hier nog nooit gezien (Jan Andries Wagenaar).

 Foto © Jan Andries Wagenaar.

03-07-2023. Voor Friesland is de keizersmantel zeldzaam. Door de klimaatverandering (warme zomers) wordt de soort steeds vaker gezien in ons land. Voor Friesland neemt het aantal meldingen toe.

Waar werd in Friesland de Keizersmantel gezien?

Even een lijstje met waarnemingsplaatsen waar de Keizersmantel in Friesland is gezien.

2007. In Drents Friese Wold.

2009. Heerenveen en mogelijk in Fochteloerveen.

2011. Damwâld, Leeuwarden (Aldlân).

2013. Lauwersmeer, Leeuwarden, Leeuwarderbos, Terschelling, Hoorn.

2014. Aldtsjerk.

2015. Joure, mogelijk ook Harich.

2016. Lauwersmeer en mogelijk polder bij Buitenpost.

2017. Giekerk.

2018. Rijsterbos, Terkaple, Lauwersmeer en mogelijk Oranjewoud.

2019. Leeuwarden bij Huizum, Leeuwarden Aldlân.

2020. Bakkeveen, Koudum, Boijl, Buitenpost, Schiermonnikoog en Hemelum.

2021. Fochteloerveen en Tjalleberd.

2022. Van Oordts Merksen, polder Lutkewierum en Noordbergum.

2023. Noordwolde bij Spoekeplas, Ureterp aan de vaart, Damwâld en Wijnjeterper Schar.

Mocht U nog aanvullingen kunnen geven op dit lijstje dan horen we dit graag.

Voor meer informatie over vlinders zie “Dagvlinders in Fryslân “

Van de Vlinderwerkgroep Friesland (2021- ISBN 9789090343990).

Of kijk op; https://www.vlinderwerkgroepfriesland.nl/

Dit jaar is het opvallend dat er veel minder dagvlinders worden gezien, hoe was het in U tuin?

Hieronder de verspreiding van de keizersmantel in ons land.

Bron: https://www.verspreidingsatlas.nl/I0425

04-07. Vanmiddag om ca 13.30 uur in het natuurgebied op de golfbaan bij Oudemirdum een visarend op een paaltje bij het grote ven (Marten van der Heide, Tjerkgaast).

05-07. Een uur geleden heeft de Dierenambulance een jonge houtduif opgehaald, dat op de grond in mijn tuin in Ureterp was beland. De orkaan had het nest in mijn eik vernield. Heel blij dat het zeer gezond ogende beestje nu verder wordt verzorgd in de Fûgelhelling (Ydwine van der Molen).

Vandaag raasde er een zomerstorm (Poly genoemd) door Friesland. Veel vogels die nog nesten met eieren of kleine jongen hadden hebben het moeilijk gehad. Graag horen we hoe het elders in de provincie is gegaan met nesten van vogels.

06-07. In de Zwagermieden bij De Westereen in een kleine kolonie van de visdief in totaal 14 dode volwassen vogels en vrijwel alle jongen dood. Bij de Eemshaven zag ik vandaag een zieke noordse stern, en tegelijkertijd vond mijn collega in de kolonie er 3 dode. We hoopten dat die soort wel bestand was tegen vogelgriep, maar niet dus. En vorige week had ik in een ander gebied 3 dode en 2 zieke scholeksters, dus ook Steltlopers lijken kwetsbaar. Ik ben bang dat dit nog wel een aantal jaar doorgaat (Petra Manche, SOVON).

Het is verontrustend te lezen dat de vogelgriep nog altijd om zich heen grijpt. Petra onderzoekt de visdief populatie intensief (Petra.Manche@sovon.nl ) en heeft dan ook veel van haar onderzoek vogels verloren door de om zich heen grijpende vogelgriep.

Bron: Petra Manche SOVON. Sovon -Rapport 2022-94. “Broedvogels en broedsucces op broedponton Sternstee (Lauwersoog) in 2022.

 Daar de visdief ook op meer plaatsen in het binnenland van Friesland tot broeden komt (soms ook op platte daken) is het raadzaam om ook deze broedplekken (indien nog niet gemeld) te onderzoeken op sterfte.

Foto © Petra Manche (SOVON).

03-07-2023. Flinke sterfte onder oude en jonge visdieven op broedponton Sternstee in Lauwersoog.

07-07. Op de Makkumer Zuidwaard een record van 85 rietzangers gevangen voor wetenschappelijk ringonderzoek (Tryntsje en Ype Albada, Jaap Strikwerda). Ook aan de Noordoever van het Tjeukemeer bij Rohel in het SBB-natuurterrein “Marswâl” zijn 99 rietzangers gevangen. Ook daar werden records gebroken. Op die morgen zelfs 25 soorten met 332 vogels gevangen (VRS Rohel Tjeukemeer).

Dat de rietzanger dit jaar zo goed vertegenwoordigd is met veel jonge vogels op de twee Friese ringstations heeft te maken met de goede weersomstandigheden. Net voor de zomerstorm van 5 juli wemelde het van de jonge vogels die net vliegvlug waren. De kleine karekieten, die altijd wat later broeden, hadden minder succes. Een flink deel zat nog te broeden of hadden kleine jongen. Door de zomerstorm zijn veel nesten vernield.

08-07. In Lemmer 1 kolibrievlinder in de tuin (Ytsje Dijkstra). Langs de A7 bij Oudehaske 1 rode wouw (Sietse Brouwer). Bij Oudega /sm. 1 boomvalk (Marten Sikkema). Een zwarte wouw bij Appelscha /Willemstad (Valérie Goethals). Groep van 11 kruisbek gezien/gehoord in Beetsterzwaag (Jarig Roosma).

09-07. Zag in de buurt van Anjum aan de Lauwerseeweg om half negen een zeearend (Klaske de Kant). Bij de Kleine Wielen/Leeuwarden 1 kwartel overvliegend (Merel Zweemer/Lisette Cuperus). Groepje van 12 kemphaan mannetjes bij Stiens/Wide Mar (Donald Wolters). In Oudeschoot 1 wespendief overvliegend (Marc Bleijerveld). Vier grauwe klauwier (1 adult /3 juveniel) in Fochteloerveen (Ben Staal e.a.). Drie kruisbek overvliegend in Ketlikerheide (Jos Welbedacht). Bij de golfbaan in Leeuwarden 1 ijsvogel roepend (Vincent Douwes).

10-07. In Gorredijk een overvliegende rode wouw gezien (Henk Pots). Vandaag vier lepelaar bij de vogelkijkhut te Wier (Ita Spoelman, Berlikum). Vanmorgen tijdens het boerenzwaluwen onderzoek een nestje met 5 jongen geringd bij Annemarie van Garderen in een paardenstal, in de Tijnje. Hierbij was een afwijkend jong. De vogel bleek een kruising van boerenzwaluw/huiszwaluw te zijn en viel op door zijn witte stuit, de lichte pootkleur en de wat gelere snavelrand (Jan de Jong).

Foto © Jan de Jong

10-07-2023. In een boerenzwaluw nestje in de Tijnje een kruising van boerenzwaluw x huiszwaluw (rechts op foto) ontdekt in een paardenstal.

11-07. Wij hebben in Franeker geregeld twee kolibrievlinders in de tuin (Betty van Dijk). Bij Van Oordt’s Mersken /Smelle Warren 1 rode wouw (Wender Bil). Bij de Slotplaats in Bakkeveen 1 grauwe klauwier (Hetty Borger). Groepje van 6 kruisbek overvliegend Leeuwarden binnenstad (Sjouke Scholten). Vanmiddag 1 mannetje citroenvlinder in de tuin te Joure (Jan de Jong).

Opmerking; We zien tot nog toe opvallend weinig dagvlinders hier, is dat elders ook zo? (Jan de Jong).

12-07. Vijf casarca bij plasjes N31 bij Harlingen (Jeroen van Ewijk). Bij het Gerbrandygemaal aan Sneekermeer 1 boomvalk jagend (Dick Pruiksma). Bij de Steile Bank te Oudemirdum 10 smient, 1 toppereend ,1 middelste zaagbek, 220 brilduiker en 4 reuzenstern (Bram Ubels). Bij Oosterwolde nog een scholekster (Rudi Huiting).

Opmerking; Wanneer vertrokken de scholeksters uit het binnenland van Friesland? Door klimaatverandering/ droogte lijkt de soort steeds sneller uit het binnenland verdwenen (Jan de Jong).

13-07. Twee putter gespot aan de Snekertrekweg in Leeuwarden (Thomas Bakker). Tijdens mijn wandeling even buiten IJlst, richting Sneek, vloog een roerdomp me tegemoet (Geert Tamsma, IJlst). Op Vlieland bij Lange paal 1 nachtzwaluw (Sjoukje Scholten). Groep van 502 scholekster in Terschellinger polder (Theo Ruppert). Bij Ezumakeeg in Lauwersmeer 500 kluut (Koert Scholten). Bij Klaarkampermeer 6 grote zilverreiger (Sibbele de Jong). Bij de Kleine Wielen bij Leeuwarden 1 ijsvogel (Michiel Anas). Groepje van 6 staartmees bij Diakonieveen te Nijeberkoop (Simon Sprienstra).

14-07. Op de Vrijheidsplaat op Ameland 30 zilverplevier en 1400 kanoet (Bram Roobol e.a.). Bij de Steile Bank te Oudemirdum 10 dwergmeeuw en 10 reuzenstern (Libbe Zijlstra). Bij Veenwouden 6 zwarte ibis overvliegend (Martijn Veenstra). In het Lemsterhop bij Lemmer 1 velduil op paaltje (Sjoerd Bakker). In Oosterschar bij Sintjohannesga 1 boomvalk (Bauke Sienema). Tien kruisbek overvliegend bij Ontwijk, bij Donkerbroek (Rudi Huiting). In Ravenswoud een vondst van een stormvogeltje met Franse pootring (Atze Teppema).

Foto © Atze Teppema, Ravenswoud.

14-07-2023. Bijzondere vondst van een stormvogeltje bij Ravenswoud in het binnenland van Friesland

15-07. Twee scholekster overvliegend Heerenveen (Martine Huisman). In Polder Gele Strand bij Workum 150 goudplevier (Libbe Zijlstra). Bij Ferwert Buitendijks 1 breedbekstrandloper (Sietse Bernardus, Joure). Bij de Vogelkijkhut te Berlikum 5 witgat (Hiele Loodsma). In De Deelen 1 ijsvogel (A. Schaaf).

Bij Gorredijk nog steeds 1 rode wouw aanwezig (Henk Pots). Groepje van 25 kruisbek overvliegend bij Canadameer omgeving Drents Friese Wold (Norbert Kwint). Groep van zeker 50 dwergstern op Vliehors /Vlieland (Rob van Beers).

Foto © Rob van Beers

15-07-2023. De dwergstern is vooral op de Waddeneilanden broedvogel, op de vaste wal van Friesland komt hij zelden als broedvogel voor.

Tot zover deze Nieuwsbrief 43. Allen dank voor de meldingen en de vele fotos die ik mocht ontvangen.

NIEUWSBRIEVEN WAT LATER;

Van juli 2023 tot september 2023 kunnen de Nieuwsbrieven wat onregelmatiger verschijnen, dat heeft te maken met vakanties. Het Vogelnieuws in de Leeuwarder Courant blijft onveranderd doorgaan en ik ontvang dan ook graag de nieuwtjes uit de natuur van U allen om deze zo goed mogelijk te registeren en onder de aandacht van een groter publiek te brengen.

Deze wijze van voorlichting over de (Friese) natuur geef ik nu al meer dan 48 jaar aan U door. In totaal zijn er duizenden artikeltjes verschenen, ben de tel inmiddels kwijt. Eerste stukjes verschenen er o.a. al in 1975 in de Jouster Courant. Nadien vele artikelen voor BFVW en diverse vogelwachten. Onder anderen voor de Vogelwacht Joure heb ik zelfs meer dan 40 jaar het Vogelnieuws verzorgt (1979-2019), en vele jaren actief aan weidevogelbescherming gedaan in Sint Johannesga en Joure.

Jan de Jong (73); Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant (1977- heden).

Meldingen voor de Nieuwsbrief 44 graag vóór 1 augustus 2023 inzenden met vermelding van naam en adres gegevens.

Heeft U naar aanleiding van deze Nieuwsbrief nog vragen of bijzondere meldingen dan hoor ik dit graag. Niet alle binnengekomen meldingen zijn (helaas) ook opgenomen. Het aanbod was erg groot.

17 juli 2023.

Jan de Jong, Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 (Ringstation Rohel 1985-heden) van het Vogeltrekstation Wageningen.

Tel; 0513-414788.

19-07-2023, 10:03 Geschreven door Jan de Jong, Joure
Reageren (0)

Nieuwsbrief 42. Vogel en Natuurnieuws Leeuwarder Courant

Door Jan de Jong.

Natuurnieuws uit Friesland in de tweede helft van juni 2023.

15-06. Bij onze woning in Haskerhorne 1 gekraagde roodstaart voedsel zoekend.(Henk Bulsing). Rond m'n boerderij in Tjerkgaast een grote groep van wel 50 a 60 ooievaar op land  voedsel zoekend naar de vele veldmuizen (Marten van der Heide).  Vandaag stond er hier bij de poel bij Opende een lepelaar (Sipke Lindeboom).

16-06.  In de Oude Venen bij de Jan Durkspolder 1 nachtegaal zingend(Roel de Boer).  In de Compagnonsbossen te Ravenswoud 1 vuurgoudhaan zingend (Marcel Stienstra). Bij de vogelkijkhut in het Oosterschar bij Sintjohannesga 1 snor zingend (Bauke Sienema). In Workum 1 zingende spotvogel (Tjerk Kunst). In Leeuwarderbos bij Leeuwarden 1 alarmerende wielewaal (Donald Wolters). Bij het Gele strand bij Workum 1 boomvalk (Sandra Teer). Bij Eastermar een grote karekiet gezien (Rinus Hulsinga). Al sinds 2 weken hebben we hier in Goënga een vreemd eendje met 2 jongen (Rients en Martha de Jong).

Opmerking; Het blijkt een vrouwtje nonnetje te zijn met jongen! Het broeden van deze soort was me niet bekend uit de omgeving van Sneek. Mogelijk is het toch een vrouwtje ontsnapt uit particulier bezit?  Nonnetjes zijn voor ons land zeldzame broedvogels. Broeden doen ze al jaren in Friesland op 1 plek in de omgeving van Makkum is me bekend. Ontsnapt uit particuliere collectie?

Foto © Rients en Martha de Jong.

16-06-2023 een vrouwtje nonnetje met twee jongen zwemt in een vaart te Goënga.

17-06. Bij Bakeveen 1 kruisbek overvliegend (Koert Scholten). In Oldeholtpade 1 kuifmees (Ruurd Jelle van der Leij). In de Akmarijpsterpolder 1 boomvalk jagend (J.P. Osinga). Te Boornzwaag 1 zwartkopmeeuw gezien (Tim van Nus). Bij de Sluizen van Lauwersoog 4 casarca eenden (Marcel Stienstra).

18-06. Vanmorgen een in westelijke richting overvliegende visarend in Haskerhorne (Henk Bulsing).In Oudehaske 2 koekoek gehoord en gezien (Tjitte de Vries). In het Haulerbos bij Haulerwijk 1 fluiter zingend (Koert Scholten). In De Deelen 1 wielewaal gehoord (Elise Bakker). Bij het Slotermeer 1 visarend (Jorrit Zondervan). Groepje van 130 grutto bij Wide Mar bij Stiens (Jacob Poortstra). In Haulerbos bij Haulerwijk 1 adult nachtzwaluw gehoord. Ook voor het eerst weer in 3jaar aldaar op oude territoria 1 houtsnip aanwezig (Keeshein Woldendorp).

19-06. In Fogelsanghstate te Veenklooster 1 middelste bonte specht (Kees Bode).Bij Workumer Nieuwland 1 smient aanwezig (Rob de Ridder). Bij Makkinga 1 wespendief overvliegend (Tijn de Boer).Bij mij in het schapenhok in Akkrum hebben 2 paar boerenzwaluwen gebroed. Vandaag waren de jongen al vliegvlug. Beide paren hebben in dezelfde nesten als vorig jaar gebroed.  Met succes: 2 en 4 jongen uitgevlogen. Wederom een houtplaat op de golfplaten van het dak gelegd als hitteschild (Hyltsje Hilverda, Akkrum).

20-06. Bij ons vakantiechalet in Oostmahorn heeft dit jaar zich een groepje oeverzwaluwen gevestigd. Er wordt bij ons gebouwd en in een flinke zandbult zitten nu al zo’n 15 nestgaten. De vogels vliegen af en aan (Libbe van der Meer). Een grauwe vliegenvanger voedert eerst een nestje met jonge merels op halve meter afstand in een bloempot bij ons in Gersloot aan de Deelenweg, en nadat haar eigen eieren zijn uitgekomen ook nog eens haar eigen jongen. Het nestje van de grauwe vliegenvanger zat boven op een oud nestje van de winterkoning (Yvonne Knijn).  Een grote bonte specht in Oudehaske tegen het raam gevlogen. Heeft het helaas niet overleefd (Feike van Dijk).  Vandaag 1 paar steltkluten met jongen op eilandje in de Wide Mar bij (Gerard Mast, Stiens).

21-06.  In weidevogelreservaat Skrok bij Wommels een groep van 7 volwassen bergeend met 50 jongen. Tevens 33 volwassen kluut in gebied aanwezig (Willeke Greidanus).  In de Kloosterpolder bij Slappeterp 1 kwartel roepend ((Luuk de Haan). In Franeker 1 koekoek gezien (Antoine van der Heijden).  Zeker 20 brilduiker en een 30-tal dwergmeeuw bij Steile Bank te Oudemirdum (Hessel van der Iest). Een paartje steltkluten met drie jongen gefotografeerd in de Wide Mar bij Stiens (Gerke Visser).

Foto © Gerke Visser

21-06-2023. Een paar steltkluut met drie jongen ontdekt in Wide Mar bij Stiens.

In de Alde Feanen/Reid om e’ Krite bij Eernewoude 1 krekelzanger gehoord (Jeroen Sidler e. a). In Beetsterzwaag 3 kruisbek gezien (Willem Bosma).   In de polder Aent Lieuwes tussen Koudum en It Heidenskip 3 volwassen bergeend met 50 jongen (Libbe Zijlstra).  In Harich een kolibrievlinder in de tuin (Sylvia Prins). Groep van 6 vale gier overvliegend bij Klaarkampermeer (Sibbele de Jong). In Lichtaard een vale gier op het dak gefotograveerd (Jelke Piter Reitsma).

Foto © Jelke Piter Reitsma

21-06-2023. Steeds vaker worden vale gieren in ons land gezien nu het klimaat aan het opwarmen is. Een mannetje boerenzwaluw probeert de onruststoker te verjagen!

22-06. Bij de sluis van Workum een roerdomp overvliegend (Johan Gorter). De afgelopen week 1 diadeemroodstaart man regelmatig in de tuin in Drachten aan de Thijs Rinsemastraat. We hebben het vogeltje meerdere malen gezien, maar zijn steeds te laat om een goede foto te kunnen maken (Domien en Hennie van der Werf). Opmerking; Zal zeker om een uit gevangenschap ontsnapt eksemplaar gaan.

Foto © uit archief Jan de Jong. Fotograaf onbekend

 Een mannetje diadeemroodstaart valt op door zijn verlengde witte wenkbrauwstreep.

23-06. Onlangs reden we met de auto vanuit Dokkum op de Trekweg linksaf. Ten westen van Oostrum zagen we een roerdomp in het weiland staan dichtbij de slootkant. Omdat we bleven staan konden we hem goed bekijken. Wat een prachtige ervaring. Na een paar minuten sloeg hij zijn vleugels uit, deed een paar passen, hield ons in de gaten. Daarna vloog hij weg.  We vonden het heel bijzonder want in ons lange leven van meer dan 80 jaar hadden we de roerdomp wel gehoord maar nog nooit gezien (Dries en Katy Sikkema, Dokkum).

24-06. Groep van 250 krakeend in Alde Feanen/Reid om e’ Krite (Dick Bos). In Lauwersmeer bij Ezumakeeg 56 kemphaan (Ineke Kerkhoff). In de Lindevallei 1 houtsnip baltsend (Arnold Wijker). Bij de Falom in De Houtwiel 1 watersnip baltsend (Wiebe Sjoerd van der Veen). Groep van 29 ooievaar langs de A7 bij Beetsterzwaag (Rutger Rotscheid).  Bij Akmarijp 1 roerdomp overvliegend (Henk Pieter Sterk). In Langweer 1 ijsvogel (Mark Nuiver). Bij de ijsbaan op Vlieland groep van 40 kruisbek (Kees Mostert).  Bij Himsterhout in Drachten 9 kruisbek (R. Riemersma). In de Venebuurt bij Terwispel 2 snor gevangen en 1 rode wouw overvliegend (VRS Menork).

25-06.Te Bakkeveen 1 kwak overvliegend (Koert Scholten). In Oldeholtpade 1 rode wouw en 1 wespendief gezien (Ruurd Jelle van der Leij). In Nijeholtpade 1 wielewaal gehoord (Walter Lemstra). In Stavoren 1 spotvogel zingend (Pieter van Eijk). Te Bontebok 1 geelgors gehoord (Michiel van Ettingen). Aan het Tjeukemeer bij Rohel op SBB-terrein “Marswâl” 54 (!) rietzanger geringd voor onderzoek. Veel jonge vogels (VRS Rohel Tjeukemeer).  Bij ons zijn de 5 jongen van de boerenzwaluw uitgevlogen in Oost-Vlieland. Ze vliegen nog de hele tijd rond ons huis en gaan nog regelmatig de schuur in waar ze op een stroomdraad zitten te tetteren. Een prachtig gezicht (Alie Wijbenga, Vlieland). 

Veel jonge boerenzwaluwen vliegen rond deze tijd uit. Ik ben dan ook erg benieuwd of de jonge boerenzwaluwen nog lang in de schuur of stal zullen blijven. In de regel verdwijnen ze vaak snel als de volwassen vogels weer met een vervolglegsel beginnen. Bij slecht weer situaties blijven ze soms lang in de schuur aanwezig. De jonge vogels verzamelen zich na de wegtrek meestal rond half juli op de voorverzamelplaatsen in de wat grotere rietvelden en slapen daar gezamenlijk. Pas rond half september vertrekken ze voor de grote reis, samen met jongen van 2^e leg en ouders naar Afrika.

26-06. In het Fontijnbos nabij Oudemirdum, wat hoofdzakelijk beukenbos is, hoorde wij een fluiter zingen. Deze soort komt niet talrijk voor (Lykele Zwanenburg, Dronten). Bij Oudemirdum op IJsselmeer 850 knobbelzwanen (Pim Wolf). Bij de Steile Bank te Oudemirdum 10 smient (Libbe Zijlstra). Groep van 1200 kluut en 600 grutto in Lauwersmeer bij Ezumakeeg (Chris Brand).  In Garypsterwarren 1 mannetje smient (Wiebe Sjoerd van der Veen). In Oosterschar bij Sintjohannesga 2 lepelaar en 1 purperreiger (Bauke Sienema, Heerenveen).  In polder de Woudfennen bij Joure 1 boomvalk (Rik Bouwhuis). Groep van 40 kruisbek bij De Stripe te Wijnjewoude (Christiaan de Vries). 

27-06. Groep van 100 visdief bij De Keag op Terschelling (Theo Ruppert). Drie groene specht in Drachten bij Fries Congrescentrum (Marco van Linde). Groepje van 8 staartmees in De Deelen (Gerben Mensink). In de Compagnonsbossen van Ravenswoud 20 kruisbek overvliegend (Koert Scholten). Bij de golfbaan bij Oudemirdum een appelvink waargenomen (Marten van der Heide, Tjerkgaast).

28-06. Bij de Steile Bank bij Oudemirdum 3 krooneend, 10 smient en 50 dwergmeeuw (Bram Ubels). Bij de Burgumer Mar 1 visarend gezien en bij Atsmapolder 1 boomvalk (Arend Timmerman). In Appelscha bij Willemstad 1 kleine bonte specht (Iris van Veen).

29-06. Te Hoornsterzwaag 1kwartel (Rudie Huiting). Twintig holenduif in Zuidhoeksterpolder bij Burgwerd (Piet Molenaar). Bij Ypecolsga 1 zwarte ibis (Jos Hooijmeijer). Bij De Drait in Drachten groepje van 12 sijs (Rommert Cazemier).  Te Laaxum op de Mokkebank 38 rietzanger gevangen voor ringonderzoek (VRS De Mokkebank).

30-06.  Bij Rohel aan het Tjeukemeer op terrein van SBB Marswâl twee snor gevangen en geringd los (VRS Rohel Tjeukemeer).  Een jong van de zwarte roodstaart bij ons in de tuin te Oldeouwer (Harm Nijholt).

Foto © Harm Nijholt.

30-06-2023. De jongen van de zwarte roodstaart zwerven vaak al in juni in de omgeving van hun geboorteplaats om. Hun ouders hebben vaak meerdere legsels per jaar.

Tot zover weer deze Nieuwsbrief 41. Allen heel veel dank voor de meldingen en de vele fotos die ik mocht ontvangen.

KOMENDE NIEUWSBRIEVEN WAT LATER;

Van juli 2023 tot september 2023 kunnen de Nieuwsbrieven wat onregelmatiger verschijnen, dat heeft te maken met vakanties en het aanbod van materiaal.  Het Vogelnieuws in de Leeuwarder Courant blijft onveranderd doorgaan en ik ontvang dan ook graag de nieuwtjes uit de natuur van U allen om deze zo goed mogelijk te registeren en onder de aandacht van een groter publiek te brengen.

 Deze wijze van voorlichting over de (Friese) natuur geef ik nu al meer dan 48 jaar aan U door. In totaal zijn er duizenden artikeltjes verschenen, ben de tel inmiddels kwijt. Eerste stukjes verschenen er o.a. al in 1975 in de Jouster Courant. Nadien vele artikelen voor BFVW en diverse vogelwachten. Onder anderen voor de Vogelwacht Joure heb ik zelfs meer dan 40 jaar het Vogelnieuws verzorgt (1979-2019), en vele jaren actief aan weidevogelbescherming gedaan in Sint Johannesga en Joure.

Jan de Jong (73); Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant (1977- heden).  

Meldingen voor de Nieuwsbrief 42 graag vóór 16 juli 2023 inzenden met vermelding van naam en adres.

Heeft U naar aanleiding van deze Nieuwsbrief nog vragen of bijzondere meldingen dan hoor ik dit graag. Niet alle binnengekomen meldingen zijn (helaas) ook opgenomen. Het aanbod was deze keer ook weer erg groot.

5 juli 2023.

Jan de Jong, Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 (Ringstation Rohel 1985-heden) van het Vogeltrekstation Wageningen.

Tel; 0513-414788.

Kerkuil gered door brandweer Sneek.

Op 14 juni werd er in Tjerkgaast een kerkuil gered uit de nok van een boerderij. De vogel was vast komen te zitten met zijn vleugel in een scheur in een houten plank bij het ûleboerd. Dit belemmerde de vogel om uit te vliegen. Door 112 te bellen en de brandweer op te roepen werd de uil gered. Helaas was de vleugel wel gebroken en afgeleverd is de vogel spoedig naar de Fûgelhelling in Ureterp gebracht waar de vogel verder verzorgd wordt. (Age van der Meer/ Werkgroep Kerkuilen).

Foto’s; © Gerrit van der Meer

De brandweer van Sneek bezig met de redding van de vastzittende kerkuil.

Soms komen vogels vast te zitten tijdens het uitvliegen.  Ook gierzwaluwen willen nog wel eens met hun vleugels tussen de dakpannen vastzitten. En boerenzwaluwen raken soms verstrikt in paardenharen die als nestvoering worden gebruikt.

05-07-2023, 00:00 Geschreven door Jan de Jong, Joure
Reageren (0)